పీరియడ్స్ సమయంలో భరించలేని నొప్పా? అది ఎండోమెట్రియోసిస్‌ కావచ్చు!

1. ఎండోమెట్రియోసిస్‌ అంటే?

2. కారణాలు

3. లక్షణాలు

4.నిర్ధారణ

5. చికిత్స

6. ఫెర్టిలిటీ ప్రభావం

7.జాగ్రత్తలు

8. అపోహలు – వాస్తవాలు

9. ఇది గుర్తుంచుకోండి!

ఎండోమెట్రియోసిస్‌ అంటే?

నెలసరి సమయంలో వచ్చే నొప్పిని చాలా మంది మహిళలు సాధారణంగా భావించి భరిస్తుంటారు. కానీ, ఆ నొప్పి మీ రోజువారీ పనులను చేసుకోలేనంత తీవ్రంగా ఉంటే, అది కేవలం ‘సాధారణ నొప్పి’ కాకపోవచ్చు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది మహిళలను ప్రభావితం చేస్తున్న దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సమస్యల్లో ‘ఎండోమెట్రియోసిస్’ (Endometriosis) ఒకటి.

సాధారణంగా గర్భాశయం లోపల పెరగాల్సిన కణజాలం లాంటి పొర, గర్భాశయం బయట,అంటే అండాశయాలు, ఫెలోపియన్ ట్యూబ్‌లు లేదా పొత్తికడుపులోని ఇతర భాగాలపై పెరగడాన్ని ఎండోమెట్రియోసిస్ అంటారు. దీనివల్ల నెలసరి సమయంలో భరించలేని నొప్పి రావడమే కాకుండా, అధిక రక్తస్రావం, అలసట, మరియు కొన్నిసార్లు సంతానోత్పత్తి (Fertility) సమస్యలు కూడా వస్తుంటాయి. అయినప్పటికీ, దీనిపై సరైన అవగాహన లేకపోవడం వల్ల వ్యాధి నిర్ధారణ జరగడానికి చాలా సంవత్సరాల సమయం పడుతోంది.

ఎండోమెట్రియోసిస్ అంటే ఏమిటి? దాన్ని గుర్తించే ముఖ్య లక్షణాలు, కారణాలు మరియు అందుబాటులో ఉన్న చికిత్సా విధానాల గురించి ఇక్కడ వివరంగా తెలుసుకుందాం.

ఎండోమెట్రియోసిస్‌కు ప్రధాన కారణాలు

ఎండోమెట్రియోసిస్ (Endometriosis) సమస్యకు కారణాలు ఒకొక్కరిలో ఒకొక్క విధంగా ఉండవచ్చు. ఎండోమెట్రియోసిస్‌కు ఖచ్చితమైన కారణం గుర్తించలేదు. ఇది ఒక సంక్లిష్టమైన కండిషన్, ఇందులో గర్భాశయం లోపలి పొరను పోలి ఉండే టిష్యూ, గర్భాశయానికి బయట కూడా పెరుగుతుంది. ఇది ఏదో ఒకే కారణం వల్ల కాకుండా—జెనెటిక్స్, ఇమ్యూన్ సిస్టమ్ సమస్యలు, మరియు హార్మోనల్ ఫ్యాక్టర్స్ అన్నీ కలవడం వల్ల వస్తుందని మెడికల్ ఎక్స్‌పర్ట్స్ భావిస్తున్నారు.
ఈ కారణాల గురించి ఇక్కడ వివరంగా తెలుసుకుందాం.

1. పీరియడ్స్ బ్లడ్ వెనక్కి వెళ్లడం : పీరియడ్స్ సమయంలో రక్తం గర్భసంచి (Uterus) నుంచి బయటకు వచ్చేయాలి. కానీ, కొందరిలో అరుదుగా ఆ రక్తం బయటకు రాకుండా వెనక్కి వెళ్లి పొట్టలోని ఇతర అవయవాలకు అతుక్కుపోయి, అక్కడే పెరగడం మొదలుపెడతాయి.

2. శరీరంలోని “వ్యాధి నిరోధక శక్తి” సరిగా పనిచేయకపోవడం: సాధారణంగా మన శరీరంలో ఎక్కడైనా చెడు కణాలు లేదా అనవసరమైన కణాలు పెరుగుతుంటే, మన శరీరంలోని వ్యాధి నిరోధక శక్తి (Immunity) వాటిని చంపేస్తుంది. కానీ ఈ శక్తి సరిగా పనిచేయనప్పుడు, గర్భసంచి బయట పెరుగుతున్న ఈ కణాలను మన శరీరం గుర్తించలేదు, నాశనం చేయలేదు. దాంతో అవి ఎక్కువగా పెరుగుతాయి.

3. వంశపారంపర్యంగా : కుటుంబంలో ఎవరికైనా ఈ ఎండోమెట్రియోసిస్ సమస్య ఉంటే కూడా ఎండోమెట్రియోసిస్ వచ్చే ప్రమాదం చాలా ఎక్కువ. అంటే ఇది వంశపారంపర్యంగా ఒక తరం నుంచి మరో తరానికి వచ్చే అవకాశం ఉంది.

4. ఆపరేషన్ల వల్ల (సిజేరియన్ లేదా ఇతర సర్జరీలు) : ఇది అత్యంత అరుదుగా జరిగే కారణం మాత్రమే. డెలివరీ సమయంలో సిజేరియన్ (C-section) చేసినప్పుడు లేదా గర్భసంచికి సంబంధించిన ఏదైనా ఆపరేషన్ జరిగినప్పుడు, ఆ కుట్లు వేసిన దగ్గర ఎండోమెట్రియల్ కణాలు అతుక్కుపోయే ప్రమాదం ఉంది. అలా అతుక్కున్న కణాలు నెమ్మదిగా పెరిగి ఎండోమెట్రియోసిస్‌గా మారుతాయి.

5. హార్మోన్ల ప్రభావం: ఆడవారి శరీరంలో ‘ఈస్ట్రోజెన్’ అనే హార్మోన్ ఉంటుంది. ఈ హార్మోన్ మోతాదు శరీరంలో అవసరానికి మించి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, అది ఎండోమెట్రియల్ కణాలు వేగంగా పెరగడానికి పనిచేస్తుంది.

6. రక్తం ద్వారా కణాలు ప్రయాణించడం: చాలా అరుదుగా, గర్భసంచిలో ఉండాల్సిన ఎండోమెట్రియల్ కణాలు రక్త నాళాల ద్వారా శరీరంలోని ఇతర భాగాలకు వెళ్లిపోతాయి. అలా వేరే చోటకి వెళ్లిన కణాలు అక్కడే స్థిరపడి పెరగడం ప్రారంభిస్తాయి.

7. కణాలు తమ రూపాన్ని మార్చుకోవడం : కొన్నిసార్లు కడుపులో ఉండే సాధారణ కణాలు, కొన్ని హార్మోన్ల మార్పుల వల్ల వాటంతట అవే గర్భసంచి లోపల ఉండే ఎండోమెట్రియల్ కణాల్లాగా మారిపోతాయి.

ఎండోమెట్రియోసిస్ ముఖ్య లక్షణాలు

ఎండోమెట్రియోసిస్ (Endometriosis) లక్షణాలు అందరిలో ఒకేలా ఉండవు. కొందరిలో ఇవి చాలా తీవ్రంగా ఉంటే, మరికొందరిలో ఎలాంటి నొప్పి లేదా లక్షణాలు కనిపించకపోవచ్చు.ఈ లక్షణాల గురించి ఇక్కడ వివరంగా తెలుసుకుందాం.

1. భరించలేని నెలసరి నొప్పి (Severe Period Pain): సాధారణంగా పీరియడ్స్ సమయంలో కొంచెం నొప్పి రావడం సహజమే. కానీ, ఎండోమెట్రియోసిస్ ఉన్నవారిలో ఈ నొప్పి చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. పీరియడ్స్ రావడానికి కొన్ని రోజుల ముందే ఈ నొప్పి మొదలై, పీరియడ్స్ పూర్తయ్యే వరకు ఉంటుంది. ముఖ్యంగా పొత్తికడుపు, నడుము కింది భాగంలో కదల్లేనంత నొప్పి వస్తుంది. నెమ్మదిగా ఈ నొప్పి కాలక్రమేణా మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది.

2. శృంగార సమయంలో నొప్పి (Pain during Intercourse): భార్యాభర్తల కలయిక సమయంలో లేదా ఆ తరువాత పొత్తికడుపులో తీవ్రమైన నొప్పి రావడం అనేది ఎండోమెట్రియోసిస్ ముఖ్య లక్షణాల్లో ఒకటి. గర్భసంచి వెనుక భాగంలో ఈ కణాలు పెరగడం వల్ల ఈ నొప్పి వస్తుంది.

3. మూత్ర విసర్జన సమయంలో నొప్పి (Pain with Bowel Movements or Urination) : ఎండోమెట్రియోసిస్ సమస్య ఉన్నవారిలో ముఖ్యంగా పీరియడ్స్ జరుగుతున్న సమయంలో మల విసర్జన (మోషన్) లేదా మూత్ర విసర్జన (యూరిన్) కు వెళ్లినప్పుడు తీవ్రమైన నొప్పి రావడం లేదా మంటగా అనిపించడం జరుగుతుంది.

4. అధిక రక్తస్రావం (Heavy Bleeding) : పీరియడ్స్ సమయంలో మామూలు కంటే చాలా ఎక్కువగా బ్లీడింగ్ అవ్వడం (ప్యాడ్స్ తరచుగా మార్చాల్సి రావడం) జరుగుతుంది. ఒక్కోసారి రెండు పీరియడ్స్ మధ్యలో (అంటే నెల మధ్యలో) కూడా అకస్మాత్తుగా బ్లీడింగ్ అవ్వొచ్చు.

5. సంతానలేమి (Infertility) : చాలా మంది మహిళలకు తమకు ఎండోమెట్రియోసిస్ ఉన్నట్లు అసలు తెలియదు. పెళ్లయ్యాక పిల్లల కోసం డాక్టర్‌ను సంప్రదించి, టెస్టులు చేయించుకున్నప్పుడే ఈ సమస్య ఉన్నట్లు బయటపడుతుంది. ఎండోమెట్రియోసిస్ వల్ల అండాలు (Eggs) విడుదల కావడం కష్టమవుతుంది, దీనివల్ల గర్భం దాల్చడం ఆలస్యం అవుతుంది.

6. ఇతర సాధారణ సమస్యలు (Other Symptoms)
ముఖ్యంగా పీరియడ్స్ సమయంలో ఈ కింది ఇబ్బందులు కూడా ఎదురవుతాయి:
విపరీతమైన అలసట, నీరసం
కడుపు ఉబ్బరం (Bloating) లేదా గ్యాస్ సమస్యలు
అజీర్తి, వికారం (వాంతులు వచ్చినట్లు అనిపించడం)
మలబద్ధకం (Constipation) లేదా విరేచనాలు (Diarrhea)

ఒక ముఖ్యమైన గమనిక : ఎండోమెట్రియోసిస్ గురించి ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. నొప్పి తీవ్రతను బట్టి వ్యాధి ఎంత పెద్దది అని అంచనా వేయలేము. కొందరికి చిన్నపాటి ఎండోమెట్రియోసిస్ ఉన్నా నొప్పి తీవ్రంగా ఉండవచ్చు. ఇంకొందరికి వ్యాధి బాగా ముదిరిపోయినా నొప్పి అసలు ఉండకపోవచ్చు. కాబట్టి పైన చెప్పిన లక్షణాల్లో ఏవి ఉన్నా, వెంటనే గైనకాలజిస్ట్‌ను సంప్రదించడం ఉత్తమం.

పై లక్షణాల్లో రెండుకంటే ఎక్కువ ఉన్నాయా?
నిర్లక్ష్యం చేయకుండా మా వైద్యులను సంప్రదించండి!

ఎండోమెట్రియోసిస్‌ను ఎలా నిర్ధారిస్తారు?

ఎండోమెట్రియోసిస్ లక్షణాలు సాధారణంగా పీరియడ్స్ నొప్పి లేదా ఇతర కడుపునొప్పి సమస్యల్లాగే అనిపిస్తాయి. కాబట్టి డాక్టర్లు కేవలం లక్షణాలు విని ఇది ఎండోమెట్రియోసిస్ అని వెంటనే చెప్పలేరు. దీన్ని కచ్చితంగా నిర్ధారించడానికి డాక్టర్లు కొన్ని రకాల పరీక్షలు చేస్తారు.
ఆ పరీక్షల వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

1. శారీరక పరీక్ష పెల్విక్ పరీక్ష: మీరు డాక్టర్ దగ్గరకు వెళ్లినప్పుడు, ముందుగా వారు తమ చేతులతో మీ పొత్తికడుపు (Pelvic) భాగాన్ని బయట నుంచి మరియు లోపల నుంచి నొక్కి పరీక్షిస్తారు. గర్భసంచి వెనుక భాగంలో ఏమైనా గడ్డలు, కణతులు (Cysts) ఉన్నాయేమో ప్రాథమికంగా గమనిస్తారు.

2. అల్ట్రాసౌండ్ స్కాన్ (Ultrasound Scan) : ఇది చాలా సాధారణమైన స్కాన్. డాక్టర్లు కడుపు పైభాగం నుంచి కానీ, లేదా యోని (Vagina) ద్వారా చిన్న పరికరాన్ని పంపి కానీ ఈ స్కాన్ చేస్తారు.

• దీనివల్ల ఉపయోగం: ఎండోమెట్రియోసిస్ వల్ల అండాశయాల్లో ‘చాక్లెట్ సిస్ట్‌లు’ (వీటికి ఆ పేరు రావడానికి ప్రధాన కారణం, ఈ సిస్ట్‌ల లోపల పాత రక్తం కలెక్ట్ అయి ఉంటుంది. అది కాలక్రమేణా ముదురు గోధుమ రంగులోకి మారి, చూడటానికి కరిగించిన చాక్లెట్ సిరప్ లాగా కనిపిస్తుంది.) ఏర్పడతాయి. ఈ స్కాన్ ద్వారా ఆ సిస్ట్‌లను డాక్టర్లు సులభంగా గుర్తిస్తారు. కానీ చిన్న చిన్న మచ్చలు లేదా కణాలను ఈ స్కాన్ ద్వారా చూడలేరు.

3. ఎం.ఆర్.ఐ స్కాన్ (MRI Scan) : అల్ట్రాసౌండ్ ద్వారా సరైన సమాచారం దొరకనప్పుడు లేదా వ్యాధి ఏ స్థాయిలో ఉందో స్పష్టంగా తెలుసుకోవడానికి ఎం.ఆర్.ఐ స్కాన్ చేస్తారు.

• దీనివల్ల ఉపయోగం: ఇది లోపలి అవయవాల చిత్రాలను చాలా స్పష్టంగా చూపిస్తుంది. ఎండోమెట్రియోసిస్ కణాలు గర్భసంచి బయట ఏయే భాగాలకు (పేగులు, మూత్రాశయం లాంటివి) ఎంతవరకు వ్యాపించాయో కచ్చితంగా తెలుసుకోవడానికి ఈ స్కాన్ ఉపయోగపడుతుంది. భవిష్యత్తులో సర్జరీ చేయాల్సి వస్తే డాక్టర్లకు ఈ రిపోర్ట్ చాలా ఉపయోగపడుతుంది.

4. లాపరోస్కోపీ (Laparoscopy – వంద శాతం కచ్చితమైన నిర్ధారణ): ఎండోమెట్రియోసిస్‌ను 100% నిర్ధారించే ఒకే ఒక్క పద్ధతి ‘లాపరోస్కోపీ’. ఇది ఒక చిన్న ఆపరేషన్ లాంటిది. ఈ పరీక్షతో ఒకేసారి సమస్య నిర్ధారణ మరియు సర్జరీ చేయవచ్చు.

• ఎలా చేస్తారు?: పేషెంట్‌కు మత్తు ఇచ్చి, కడుపు భాగంలో ఒక చిన్న రంధ్రం చేస్తారు. ఆ రంధ్రం ద్వారా కెమెరాతో ఉన్న ఒక సన్నటి ట్యూబ్‌ను కడుపులోకి పంపుతారు. ఆ కెమెరా ద్వారా కడుపు లోపల ఏయే అవయవాలకు ఎండోమెట్రియల్ కణాలు అతుక్కుని ఉన్నాయో డాక్టర్లు టీవీ స్క్రీన్ మీద ప్రత్యక్షంగా చూస్తారు.
• దీనివల్ల ఇంకో లాభం: కడుపు లోపల ఎండోమెట్రియోసిస్ కణాలు ఉన్నాయని డాక్టర్లు గుర్తిస్తే, అదే ఆపరేషన్‌లో వెంటనే ఆ కణాలను తొలగించి లేదా Laser ద్వారా చికిత్స కూడా చేసేస్తారు. అలాగే కొన్ని కణాలను తీసి ల్యాబ్‌కు టెస్టింగ్ (బయాప్సీ) కోసం పంపుతారు.

ఎండోమెట్రియోసిస్ చికిత్స

ఎండోమెట్రియోసిస్ (Endometriosis) చికిత్స ప్రధానంగా పేషేంట్ వయస్సు, లక్షణాల తీవ్రత, మరియు భవిష్యత్తులో గర్భం దాల్చాలనుకుంటున్నారా లేదా అనే విషయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఎండోమెట్రియోసిస్‌ను పూర్తిగా తగ్గించే మందు లేకపోయినప్పటికీ, వివిధ చికిత్సల ద్వారా నొప్పిని నియంత్రించవచ్చు మరియు సంతానలేమి సమస్యలను పరిష్కరించవచ్చు.
వైద్యులు సాధారణంగా తక్కువ తీవ్రత ఉన్న చికిత్సలతో మొదలుపెట్టి, అవసరమైతేనే శస్త్రచికిత్సను సూచిస్తారు. ఎండోమెట్రియోసిస్ చికిత్స విధానాలను ఇక్కడ వివరంగా తెలుసుకోవచ్చు.

1. మందులు (Medications)
నొప్పి తీవ్రత తక్కువగా ఉన్నప్పుడు వైద్యులు ఈ మందులను సూచిస్తారు:

• నొప్పి నివారణ మందులు (Painkillers): నెలసరి సమయాల్లో వచ్చే తీవ్రమైన నొప్పిని తగ్గించడానికి ఇబుప్రోఫెన్ (Ibuprofen) వంటి నాన్-స్టీరాయిడల్ యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ డ్రగ్స్ (NSAIDs) ఇస్తారు.

2. హార్మోన్ థెరపీ (Hormone Therapy)
శరీరంలో ఈస్ట్రోజెన్ (Estrogen) హార్మోన్ హెచ్చుతగ్గుల వల్ల ఎండోమెట్రియల్ కణజాలం పెరుగుతుంది. కాబట్టి, హార్మోన్లను నియంత్రించడం ద్వారా నొప్పిని బాగా తగ్గించవచ్చు.

• గర్భనిరోధక మాత్రలు (Birth Control Pills): ఇవి నెలవారీగా కణజాలం పెరగడాన్ని మరియు మందంగా మారడాన్ని అడ్డుకుంటాయి. దీనివల్ల నెలసరి సమయంలో వచ్చే నొప్పి తగ్గుతుంది.
• ప్రొజెస్టిన్ థెరపీ (Progestin Therapy): IUD (మిరెనా వంటి హార్మోనల్ కాయిల్), ఇంజెక్షన్లు లేదా మాత్రల ద్వారా ప్రొజెస్టిన్ హార్మోన్‌ను ఇస్తారు. ఇది రుతుక్రమాన్ని ఆపివేసి, ఎండోమెట్రియోసిస్ పెరగకుండా చేస్తుంది.
• GnRH అగోనిస్ట్‌లు (GnRH Agonists): ఇవి అండాశయాలు ఈస్ట్రోజెన్ ఉత్పత్తి చేయకుండా నిరోధిస్తాయి. దీనివల్ల శరీరంలో తాత్కాలికంగా మెనోపాజ్ (Menopause) లాంటి స్థితి ఏర్పడి, ఎండోమెట్రియోసిస్ కణజాలం కుంచించుకుపోతుంది.

3. శస్త్రచికిత్స (Surgery)
మందుల వల్ల ప్రయోజనం లేనప్పుడు లేదా తీవ్రమైన నొప్పితో బాధపడుతున్నప్పుడు సర్జరీ చేస్తారు:

• లాపరోస్కోపీ – Laparoscopy: గర్భం దాల్చాలనుకునే మహిళలకు ఇది ఉత్తమమైన పద్ధతి. ఇందులో గర్భాశయం మరియు అండాశయాలకు ఎలాంటి హాని కలగకుండా, కేవలం ఎండోమెట్రియోసిస్ కణజాలాన్ని మాత్రమే తొలగిస్తారు లేదా కరిగించేస్తారు.
• గర్భాశయ తొలగింపు (Hysterectomy): లక్షణాలు చాలా తీవ్రంగా ఉండి, భవిష్యత్తులో పిల్లలు వద్దనుకునే వారికి గర్భాశయం మరియు అండాశయాలను పూర్తిగా తొలగిస్తారు. ఇది ఏ చికిత్సా పనిచేయనప్పుడు ఆఖరి ప్రయత్నంగా మాత్రమే చేస్తారు.

4. సంతానలేమి చికిత్స (Fertility Treatment)
ఎండోమెట్రియోసిస్ వల్ల గర్భం దాల్చడంలో ఇబ్బంది ఎదురైతే, వైద్యులు ప్రత్యేక చికిత్సలను సూచిస్తారు:

• సంతానోత్పత్తిని ప్రేరేపించే మందులు ఇవ్వడం.
  అవసరాన్ని బట్టి IUI లేదా IVF (In Vitro Fertilization) లాంటి పద్ధతులను ఉపయోగించడం.

5. ఇంటి నివారణలు (Lifestyle Changes)
చికిత్సతో పాటు, జీవనశైలిలో కొన్ని మార్పులు నొప్పి నుండి ఉపశమనం ఇస్తాయి:

• పొత్తికడుపుపై హీటింగ్ ప్యాడ్ వాడటం లేదా వేడి నీటి స్నానం చేయడం వల్ల కండరాలు రిలాక్స్ అవుతాయి.
• క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం వల్ల శరీరంలో ఎండార్ఫిన్లు విడుదలై సహజంగా నొప్పి తగ్గుతుంది.

గమనిక: మీ లక్షణాలు మరియు ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి మీకు ఏ చికిత్స సరైనదో గైనకాలజిస్ట్‌ (Gynecologist) మాత్రమే నిర్ణయించగలరు. కాబట్టి వైద్యులను సంప్రదించి సరైన సలహా తీసుకోవడం ముఖ్యం. వైద్యులను సంప్రదించకుండా మందులను వాడకూడదు.

ఎండోమెట్రియోసిస్ ఫెర్టిలిటీని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది?

గర్భం దాల్చడంలో సమస్యలు ఎదుర్కొనే 30-50% మంది మహిళలలో, ఈ క్రింది కారణాల వల్ల ఇబ్బందులు తలెత్తవచ్చు:

• ఫెలోపియన్ ట్యూబ్‌లలో అవరోధాలు: గర్భాశయం లోపల ఉండాల్సిన కణజాలం అండాశయాలు లేదా ఫెలోపియన్ ట్యూబ్‌ల చుట్టూ పెరగడం వల్ల అక్కడ మచ్చలు ఏర్పడతాయి. ఇది అండం గర్భాశయంలోకి ప్రయాణించకుండా అడ్డుకుంటుంది.
• పెల్విక్ ఇన్‌ఫ్లమేషన్ (వాపు): ఎండోమెట్రియోసిస్ వల్ల పెల్విక్ ప్రాంతంలో వాపు ఏర్పడుతుంది. ఈ వాపు కారణంగా విడుదలయ్యే రసాయనాలు అండం మరియు వీర్యకణాలకు (sperm) హాని కలిగించే వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తాయి, తద్వారా ఫలదీకరణ (fertilization) కష్టమవుతుంది.
• అండాశయ తిత్తులు (Endometriomas): అండాశయాలలో చాక్లెట్ సిస్ట్‌లు (రక్తంతో కూడిన తిత్తులు) ఏర్పడటం వల్ల విడుదలయ్యే అండాల (eggs) సంఖ్య మరియు నాణ్యత తగ్గిపోవచ్చు.
• హార్మోన్ల మార్పులు: ఎండోమెట్రియోసిస్ పరిస్థితి గర్భధారణకు సహకరించే సహజ హార్మోన్ల సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తుంది.

వ్యాధి తీవ్రత మరియు గర్భధారణ
ఎండోమెట్రియోసిస్ తీవ్రతను బట్టి (స్టేజ్ 1 నుండి స్టేజ్ 4 వరకు) గర్భం దాల్చే అవకాశాలు మారుతూ ఉంటాయి:

• మైల్డ్ లేదా మోడరేట్ (స్టేజ్ 1 & 2): చాలా మంది మహిళలు ఎటువంటి చికిత్స లేకుండానే గర్భం దాల్చుతారు.
• తీవ్రమైన దశ (స్టేజ్ 3 & 4): ఈ దశలో కణజాలం ఎక్కువగా వ్యాపించి, తిత్తులు ఏర్పడటం వల్ల గర్భధారణకు వైద్య సహాయం (ఫెర్టిలిటీ ట్రీట్మెంట్స్) అవసరం కావచ్చు.

గర్భం దాల్చడానికి ఉన్న చికిత్సా మార్గాలు
సహజంగా గర్భం దాల్చడంలో ఇబ్బంది పడుతున్న వారికి ఆధునిక వైద్యంలో అద్భుతమైన మార్గాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి:

1. లాపరోస్కోపిక్ సర్జరీ (Laparoscopy): అడ్డుపడుతున్న ఎండోమెట్రియల్ కణజాలాన్ని లేదా సిస్ట్‌లను శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించడం వల్ల సహజంగా గర్భం దాల్చే అవకాశాలు గణనీయంగా పెరుగుతాయి.
2. ఐయూఐ (IUI): అండోత్సర్గం సమయంలో వీర్యాన్ని నేరుగా గర్భాశయంలోకి ప్రవేశపెట్టడం.
3. ఐవీఎఫ్ (IVF – In Vitro Fertilization): ఫెలోపియన్ ట్యూబ్‌లు పూర్తిగా దెబ్బతిన్నప్పుడు లేదా ఇతర మార్గాలు విఫలమైనప్పుడు, ఐవీఎఫ్ అత్యంత విజయవంతమైన పద్ధతిగా సహాయపడుతుంది.

గమనిక : ఎండోమెట్రియోసిస్ ఉన్నప్పటికీ ఆరోగ్యకరమైన గర్భధారణను పొందడం ముమ్మాటికీ సాధ్యమే. మీకు ఈ సమస్య నిర్ధారణ అయితే, భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. సరైన సమయంలో గైనకాలజిస్ట్ లేదా ఫెర్టిలిటీ నిపుణులను సంప్రదించి, మీ ఆరోగ్య పరిస్థితికి తగిన సలహాలు తీసుకోవడం ఉత్తమం.

ఎండోమెట్రియోసిస్ రాకుండా తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు

ఎండోమెట్రియోసిస్ (Endometriosis) ఎందుకు వస్తుంది అనే దానికి కచ్చితమైన కారణాలు వైద్యశాస్త్రంలో ఇప్పటికీ పూర్తిగా తెలియవు. కాబట్టి, ఈ సమస్యను 100% రాకుండా నివారించడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు. అయితే, ఎండోమెట్రియోసిస్ వృద్ధి చెందడానికి మన శరీరంలోని ‘ఈస్ట్రోజెన్’ (Estrogen) అనే హార్మోన్ ప్రధాన కారణం. కాబట్టి, ఈ హార్మోన్ స్థాయిలను అదుపులో ఉంచుకోవడం ద్వారా ఈ వ్యాధి వచ్చే ప్రమాదాన్ని లేదా దాని తీవ్రతను చాలా వరకు తగ్గించుకోవచ్చు. అందుకోసం ఈ క్రింది జాగ్రత్తలు మరియు జీవనశైలి మార్పులు పాటించాలి:

1. క్రమం తప్పని వ్యాయామం (Regular Exercise)

• ప్రతిరోజూ కనీసం 30 నుండి 40 నిమిషాల పాటు వ్యాయామం చేయడం వల్ల శరీరంలో కొవ్వు శాతం తగ్గుతుంది.
• శరీరంలో కొవ్వు కణాలు ఈస్ట్రోజెన్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. కాబట్టి, కొవ్వు తగ్గడం వల్ల ఈస్ట్రోజెన్ స్థాయిలు సహజంగానే అదుపులోకి వస్తాయి.
• వ్యాయామం వల్ల శరీరంలో రక్త ప్రసరణ మెరుగుపడి, పెల్విక్ (కటి) ప్రాంతంలో ఎలాంటి ఇబ్బందులు తలెత్తకుండా ఉంటాయి.

2. ఆరోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లు (Healthy Diet)

• తినాల్సినవి: ఒమేగా-3 ఫ్యాటీ యాసిడ్స్ ఎక్కువగా ఉండే ఆహారాలు (చేపలు, వాల్‌నట్స్, అవిసె గింజలు/Flaxseeds) ఎండోమెట్రియోసిస్ ముప్పును తగ్గిస్తాయని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. అలాగే, యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు పుష్కలంగా ఉండే తాజా పండ్లు, ఆకుకూరలు, కూరగాయలు ఎక్కువగా తీసుకోవాలి.
• తగ్గించాల్సినవి: ఎర్ర మాంసం (Red Meat), ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాలు, మరియు ట్రాన్స్ ఫ్యాట్స్ (Trans fats) ఎక్కువగా తినడం వల్ల శరీరంలో ఇన్ఫ్లమేషన్ (వాపు) పెరుగుతుంది. కాబట్టి వీటిని వీలైనంత వరకు పరిమితం చేయాలి.

3. ఆల్కహాల్ మరియు కెఫిన్ నియంత్రణ (Limit Alcohol & Caffeine)

• ఆల్కహాల్ ఎక్కువగా తీసుకోవడం వల్ల కాలేయం పనితీరు మందగిస్తుంది, దీనివల్ల శరీరంలోని అదనపు ఈస్ట్రోజెన్‌ను కాలేయం బయటకు పంపలేకపోతుంది.
• అలాగే, రోజుకు ఒక కప్పు కంటే ఎక్కువగా కాఫీ, టీలు లేదా కూల్ డ్రింక్స్ (కెఫిన్ ఉండే పానీయాలు) తాగడం వల్ల కూడా ఈస్ట్రోజెన్ స్థాయిలు పెరుగుతాయని కొన్ని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.

4. సరైన బరువు నిర్వహణ (Maintain Healthy Weight)

• అధిక బరువు (ఊబకాయం) ఉన్నవారిలో హార్మోన్ల అసమతుల్యత ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఎత్తుకు తగ్గ బరువు (BMI) మెయింటైన్ చేయడం ద్వారా హార్మోన్లను బ్యాలెన్స్ చేయవచ్చు.

5. ఒత్తిడిని జయించడం (Manage Stress)

• దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి (Chronic Stress) మన రోగనిరోధక వ్యవస్థను బలహీనపరుస్తుంది మరియు హార్మోన్ల సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తుంది.
• యోగా, ధ్యానం (Meditation), లేదా బ్రీతింగ్ వ్యాయామాలు చేయడం ద్వారా ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవాలి.

6. పర్యావరణ రసాయనాలకు దూరం (Avoid Endocrine Disruptors)

• ప్లాస్టిక్ కంటైనర్లలో వేడి ఆహారం తినడం లేదా మైక్రోవేవ్ చేయడం వల్ల ప్లాస్టిక్‌లోని ప్రమాదకరమైన రసాయనాలు (ఉదాహరణకు: BPA) ఆహారంలోకి చేరుతాయి. ఇవి శరీరంలోకి వెళ్లి ఈస్ట్రోజెన్ లాగా పనిచేసి హార్మోన్లను దెబ్బతీస్తాయి.
• వీలైనంత వరకు గాజు లేదా స్టీల్ పాత్రలను ఉపయోగించడం మంచిది.

7. వైద్యుల సలహాతో గర్భనిరోధక మాత్రలు

• మీకు ఎండోమెట్రియోసిస్ వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉందని భావిస్తే (ఉదాహరణకు, మీ కుటుంబంలో ఎవరికైనా ఈ సమస్య ఉంటే), గైనకాలజిస్ట్‌ను సంప్రదించండి.
• డాక్టర్ సలహా మేరకు ఈస్ట్రోజెన్ తక్కువగా ఉండే బర్త్ కంట్రోల్ పిల్స్ (Birth control pills) వాడటం ద్వారా నెలసరి సమస్యలను అదుపులో ఉంచి, ఎండోమెట్రియోసిస్ పెరగకుండా చూడవచ్చు.

ఎండోమెట్రియోసిస్ గురించి అపోహలు మరియు వాస్తవాలు

ఎండోమెట్రియోసిస్ (Endometriosis) గురించి సమాజంలో అనేక అపోహలు వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి. సరైన అవగాహన లేకపోవడం వల్ల చాలామంది మహిళలు తమకు ఉన్న సమస్యను గుర్తించలేక, సైలెంట్‌గా బాధపడుతున్నారు. ఎండోమెట్రియోసిస్ గురించి ఉన్న అపోహలు, వాటి వెనుక ఉన్న వాస్తవాలు ఇక్కడ వివరంగా ఉన్నాయి:

అపోహ: నెలసరి (Periods) సమయంలో తీవ్రమైన నొప్పి రావడం స్త్రీలకు చాలా సహజం. దాన్ని భరించాల్సిందే.
వాస్తవం: నెలసరి సమయంలో కొద్దిపాటి పొత్తికడుపు నొప్పి రావడం సహజమే. కానీ, రోజువారీ పనులు కూడా చేసుకోలేనంత తీవ్రమైన నొప్పి రావడం, మంచానికే పరిమితం అవ్వడం, వాంతులు లేదా కళ్లు తిరగడం వంటివి సాధారణం కాదు. ఇది ఎండోమెట్రియోసిస్‌కు ప్రధాన సంకేతం కావచ్చు.

అపోహ: గర్భం దాల్చితే (Pregnancy) ఎండోమెట్రియోసిస్ పూర్తిగా నయమైపోతుంది, అదే దానికి సరైన మందు.
వాస్తవం: ఇది ఒక పెద్ద అపోహ. గర్భధారణ సమయంలో శరీరంలో ప్రొజెస్టెరాన్ (Progesterone) హార్మోన్ స్థాయిలు పెరగడం వల్ల తాత్కాలికంగా నొప్పి మరియు ఇతర లక్షణాలు తగ్గుముఖం పట్టవచ్చు. కానీ, డెలివరీ తర్వాత లేదా పాలు ఇవ్వడం ఆపేసిన తర్వాత లక్షణాలు మళ్లీ తిరగబెట్టే అవకాశం ఉంటుంది. గర్భధారణ అనేది ఎండోమెట్రియోసిస్‌కు శాశ్వత క్యూర్ కాదు.

అపోహ: ఎండోమెట్రియోసిస్ కేవలం 30 లేదా 40 ఏళ్లు దాటిన, వివాహిత మహిళలకు మాత్రమే వస్తుంది.
వాస్తవం: ఇది నిజం కాదు. రజస్వల (First period) అయినప్పటి నుంచి మెనోపాజ్ (Menopause) దశ వరకు ఏ వయసులో ఉన్న వారికైనా ఈ సమస్య రావచ్చు. చాలామంది టీనేజ్ అమ్మాయిలు కూడా ఈ వ్యాధితో బాధపడుతున్నారు, కానీ వయసు తక్కువని నిర్లక్ష్యం చేయడం వల్ల వ్యాధి తీవ్రమవుతుంది.

అపోహ: గర్భాశయాన్ని తొలగిస్తే (Hysterectomy) ఈ వ్యాధి పూర్తిగా తగ్గిపోతుంది.
వాస్తవం: గర్భాశయాన్ని తొలగించడం ఎండోమెట్రియోసిస్‌కు కచ్చితమైన పరిష్కారం కాదు. ఎందుకంటే, ఈ వ్యాధిలో కణజాలం (tissue) గర్భాశయం వెలుపల అంటే అండాశయాలు, ఫెలోపియన్ ట్యూబ్‌లు, పేగులు లేదా బ్లాడర్ పైన పెరుగుతుంది. సర్జరీ సమయంలో ఆ బయట పెరిగిన కణజాలాన్ని పూర్తిగా తొలగించకపోతే, గర్భాశయం తీసేసినా నొప్పి కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.

అపోహ: ఎండోమెట్రియోసిస్ అంటే కేవలం నెలసరి సమయంలో అధికంగా రక్తస్రావం (Heavy bleeding) అవ్వడం మాత్రమే.
వాస్తవం: ఇది కేవలం పీరియడ్స్ లేదా బ్లీడింగ్‌కు సంబంధించిన సమస్య మాత్రమే కాదు. ఈ వ్యాధి వల్ల తీవ్రమైన పెల్విక్ నొప్పి (Pelvic pain), ఎప్పుడూ అలసటగా ఉండటం, మూత్రవిసర్జన లేదా మలవిసర్జన సమయంలో నొప్పి, మరియు శృంగార సమయంలో తీవ్రమైన అసౌకర్యం వంటి ఎన్నో ఇతర లక్షణాలు ఉంటాయి.

అపోహ: ఎండోమెట్రియోసిస్ ఉంటే ఇక ఎప్పటికీ పిల్లలు పుట్టరు.
వాస్తవం: ఎండోమెట్రియోసిస్ ఉన్నవారిలో గర్భం దాల్చడానికి ఇబ్బందులు ఎదురవుతాయి అనేది నిజమే, కానీ పిల్లలు పుట్టరు అనడం అవాస్తవం. సరైన వైద్య పర్యవేక్షణ, లాపరోస్కోపీ, IUI, లేదా IVF వంటి ఆధునిక చికిత్సల ద్వారా చాలామంది ఆరోగ్యవంతమైన పిల్లలకు జన్మనిస్తున్నారు.

ఇది గుర్తుంచుకోండి!

ఎండోమెట్రియోసిస్ అనేది మహిళల జీవితంలో ఒక సవాలుతో కూడిన ఆరోగ్య సమస్యే కావచ్చు, కానీ దాన్ని చూసి భయపడాల్సిన అవసరం ఎంతమాత్రం లేదు. సరైన అవగాహన, ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి మార్పులు మరియు సకాలంలో వైద్యుల పర్యవేక్షణ ఉంటే ఈ సమస్యను పూర్తిగా అదుపులో ఉంచుకోవచ్చు. ముఖ్యంగా, ఎండోమెట్రియోసిస్ ఉన్న ప్రతి ఒక్కరికీ మాతృత్వపు కల దూరం కాదు అనే వాస్తవాన్ని గుర్తుంచుకోండి. ఆధునిక వైద్యం ఈ రోజుల్లో ఎన్నో అద్భుతమైన చికిత్సా విధానాలను అందిస్తోంది. మీ శరీరం ఇచ్చే చిన్నపాటి అనారోగ్య సంకేతాలను (నెలసరి సమయంలో తీవ్రమైన నొప్పి వంటివి) ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ సహజమే కదా అని నిర్లక్ష్యం చేయకండి.

ఎండోమెట్రియోసిస్‌ను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తిస్తే చికిత్స చాలా సులభం అవుతుంది. మీ నెలసరి సమయంలో వచ్చే తీవ్రమైన నొప్పిని సైలెంట్‌గా భరిస్తూ కూర్చోకండి. సరైన రోగనిర్ధారణ మరియు అనుభవజ్ఞులైన నిపుణుల సలహా కొరకు వెంటనే +918065906165 కి కాల్ చేయగలరు.