మూర్ఛ వ్యాధి అంటే ఏమిటి? ఎందుకు వస్తుంది? చికిత్స మరియు జాగ్రత్తలు

1. మూర్ఛ వ్యాధి అంటే?

2. ఫిట్స్ , మూర్ఛ తేడా?

3. మూర్ఛవ్యాధి కారణాలు

4. లక్షణాలు

5. మూర్ఛ వ్యాధి రకాలు

6. పిల్లల్లో మూర్ఛ లక్షణాలు

7. మూర్ఛ చికిత్స

8. ఫిట్స్ వస్తే ఏం చేయాలి?

9. ఏం చేయకూడదు?

10. గర్భధారణ సమయంలో జాగ్రత్తలు

11. ఇది గుర్తుంచుకోండి!

u003cpu003eమన రక్తంలో ప్రధానంగా నాలుగు ముఖ్య భాగాలు ఉంటాయి. ఇవి ప్లాస్మా, ఎర్ర రక్తకణాలు, తెల్ల రక్తకణాలు, ప్లేట్‌లెట్స్. రక్తంలో ఎర్ర రక్తకణాలు 44 శాతం ఉంటాయి. ఇవి ఊపిరితిత్తుల నుండి శరీరంలోని అన్ని భాగాలకు ఆక్సిజన్‌ను (హేమోగ్లోబిన్ ద్వారా) సరఫరా చేస్తాయి. ఎర్ర రక్త కణాల ఆకారం చాలా ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది, వీటిని శాస్త్రీయంగా ద్విపుటాకారము (Biconcave Disk) అని అంటారు.దీనిని సరళంగా చెప్పాలంటే, ఇది గుండ్రంగా, డోనట్ ఆకారంలో ఉంటుంది, కానీ మధ్యలో రంధ్రం ఉండదు.పక్క నుండి చూసినప్పుడు, కణం యొక్క అంచులు మందంగా ఉండి, మధ్య భాగం లోపలికి నొక్కినట్లుగా ఉంటుంది.u003c/pu003enu003cpu003eస్పిరోసైటోసిస్ (Spherocytosis) అనేది ఒక రకమైన u003ca href=u0022https://www.yashodahospitals.com/te/blog/the-hemoglobin-levels-are-very-low-in-iron-deficiency-anemia/u0022u003eరక్తహీనతu003c/au003e . ఈ స్థితిలో, సాధారణంగా ద్విపుటాకారంలో ఉండాల్సిన ఎర్ర రక్త కణాలు వాటి ఆకారాన్ని కోల్పోయి, గుండ్రటి బంతిలాంటి ఆకారంలోకి మారిపోతాయి. అందుకే దీనికి స్పిరోసైటోసిస్ (స్పియర్ అంటే గోళం/బంతి) అనే పేరు వచ్చింది.u003c/pu003e

మన మెదడు నిరంతరం చిన్నపాటి విద్యుత్ సంకేతాల (Electrical Signals) ద్వారా శరీర భాగాలకు సందేశాలను పంపుతుంటుంది. ఏదైనా కారణం వల్ల మెదడులోని ఈ విద్యుత్ ప్రవాహంలో అకస్మాత్తుగా అలజడి లేదా ‘షార్ట్ సర్క్యూట్’ లాంటిది సంభవించినప్పుడు, వ్యక్తి తన నియంత్రణ కోల్పోతాడు. దీనినే ‘మూర్ఛ’ (Seizure) అంటారు. అయితే మూర్ఛ అంటే చాలామంది కేవలం పెద్దవయసు వారిలో మాత్రమే వస్తుందని అనుకుంటారు. కానీ చిన్నపిల్లల్లో కూడా మూర్ఛ (Pediatric Epilepsy) రావచ్చు. నిజానికి, మూర్ఛ వ్యాధి లక్షణాలు ఎక్కువగా చిన్నతనంలో లేదా వృద్ధాప్యంలోనే మొదలవుతుంటాయి. పిల్లల్లో వచ్చే మూర్ఛ పెద్దవారిలో వచ్చే దానికంటే భిన్నంగా ఉండవచ్చు, కాబట్టి తల్లిదండ్రులు వీటిని గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం. మరొక విషయం ఏంటంటే చాలామంది మూర్ఛ వ్యాధి మరియు ఫిట్స్ రెండూ ఒకటే అని అనుకుంటారు. నిజానికి ఫిట్స్ మరియు మూర్ఛ వ్యాధికి తేడా ఉంది, దీని గురించి ఇక్కడ వివరంగా తెలుసుకుందాం.

అసలు ఎపిలెప్సీ అంటే ఏమిటి?

ఎపిలెప్సీ (Epilepsy) అనేది మెదడుకు సంబంధించిన ఒక దీర్ఘకాలిక నాడీ వ్యవస్థ రుగ్మత (Neurological Disorder). దీనిని తెలుగులో సాధారణంగా ‘మూర్ఛ వ్యాధి’ అని పిలుస్తారు. దీని గురించి పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.

మన మెదడులో కోట్లాది నరాల, కణాలు (Neurons) ఉంటాయి. ఇవి ఒకదానికొకటి చిన్నపాటి విద్యుత్ సంకేతాల ద్వారా సమాచారాన్ని పంపుకుంటూ మన శరీరాన్ని నియంత్రిస్తాయి.

• సాధారణ స్థితి: ఈ విద్యుత్ సంకేతాలు క్రమబద్ధంగా ప్రవహిస్తాయి.
• ఎపిలెప్సీ స్థితి: ఏదైనా కారణం వల్ల మెదడులోని ఒక భాగంలో లేదా మొత్తం మెదడులో ఈ విద్యుత్ సంకేతాలు అకస్మాత్తుగా, అతివేగంగా ‘షార్ట్ సర్క్యూట్’ లాగా ప్రవహిస్తాయి. దీనివల్ల శరీర నియంత్రణ తప్పి ‘ఫిట్స్ ‘ వస్తాయి. ఈ పరిస్థితిని ఎపిలెప్సీ అంటారు.

ఫిట్స్ మరియు మూర్ఛ వ్యాధికి తేడా

చాలా మంది ఫిట్స్ (Fits) మరియు మూర్ఛ వ్యాధి (Epilepsy) అనే పదాలను ఒకే అర్థంలో వాడుతుంటారు. కానీ వైద్యపరంగా వీటి మధ్య స్పష్టమైన తేడా ఉంది. సరళంగా చెప్పాలంటే, ఫిట్స్ అనేది ఒక సంఘటన (Event), మూర్ఛ వ్యాధి అనేది ఒక పరిస్థితి లేదా జబ్బు (Condition).
వీటి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలను వివరంగా కింద చూడవచ్చు:

1. ఫిట్స్ లేదా సీజర్ (Fits / Seizure)

ఫిట్స్ అనేది మెదడులో అకస్మాత్తుగా సంభవించే ఒక తాత్కాలిక విద్యుత్ అలజడి. ఇది ఎవరికైనా, ఏ వయసులోనైనా రావచ్చు.

• ఒక్కసారి మాత్రమే: ఇది జీవితంలో ఒక్కసారి మాత్రమే రావచ్చు.
• ప్రేరేపిత కారణాలు (Provoked): ఏదైనా స్పష్టమైన కారణం వల్ల ఇవి వస్తాయి. ఉదాహరణకు:
  • చిన్న పిల్లల్లో విపరీతమైన జ్వరం రావడం (Febrile Seizures).
  • రక్తంలో షుగర్ లెవల్స్ ఒక్కసారిగా పడిపోవడం.
  • తలకు గట్టిగా దెబ్బ తగలడం.
  • మద్యపానం లేదా మత్తు పదార్థాలను అకస్మాత్తుగా మానేయడం.
• వివరణ : ఆ కారణాన్ని (జ్వరం లేదా తక్కువ షుగర్) నయం చేస్తే, మళ్ళీ ఫిట్స్ వచ్చే అవకాశం ఉండదు.

2. మూర్ఛ వ్యాధి (Epilepsy)
ఒక వ్యక్తికి ఎటువంటి బలమైన కారణం లేకుండానే పదే పదే ఫిట్స్ వస్తుంటే, ఆ స్థితిని ‘మూర్ఛ వ్యాధి’ అని పిలుస్తారు.

• నిర్ధారణ: ఒక వ్యక్తికి కనీసం రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సార్లు, ఎటువంటి ముందస్తు ప్రేరణ (జ్వరం, గాయం వంటివి) లేకుండా ఫిట్స్ వస్తేనే దానిని ‘ఎపిలెప్సీ’గా నిర్ధారిస్తారు.
• దీర్ఘకాలిక సమస్య: ఇది మెదడులో ఉండే ఒక శాశ్వతమైన లేదా దీర్ఘకాలిక స్థితి.
• కారణాలు: మెదడు నిర్మాణాత్మక లోపాలు, జన్యుపరమైన కారణాలు లేదా మెదడులో పాత గాయాలు (Scars) ఉండటం వల్ల ఇది వస్తుంది.
• వివరణ: అంటే, ఫిట్స్ వచ్చిన ప్రతి ఒక్కరికీ మూర్ఛ వ్యాధి ఉన్నట్లు కాదు. కానీ, మూర్ఛ వ్యాధి ఉన్న ప్రతి ఒక్కరికీ పదే పదే ఫిట్స్ వస్తాయి.

మూర్ఛవ్యాధి రావడానికి గల కారణాలు ఏంటి?

ఎపిలెప్సీ (Epilepsy) లేదా మూర్ఛ వ్యాధి అనేది ఒకే వ్యాధి కాదు. ఇది మెదడులో కలిగే వివిధ రకాల అసమతుల్యతల వల్ల వచ్చే ఒక లక్షణం. సుమారు 50% మందిలో దీనికి ఖచ్చితమైన కారణం ఇప్పటికీ తెలియదు (దీనిని ఇడియోపథిక్ అంటారు). మిగిలిన కేసుల్లో మూర్ఛ రావడానికి గల ప్రధాన కారణాలను వైద్యులు ఈ క్రింది విభాగాలుగా గుర్తిస్తారు.

1. మెదడు నిర్మాణంలో మార్పులు (Structural Causes)

మెదడు ఆకృతిలో లేదా నిర్మాణంలో కలిగే మార్పుల వల్ల విద్యుత్ సంకేతాల్లో అంతరాయం ఏర్పడుతుంది.

• మెదడు గడ్డలు (Brain Tumors): మెదడులో పెరిగే గడ్డలు పక్కన ఉన్న నరాల కణాలను నొక్కడం వల్ల మూర్ఛ రావచ్చు.
• స్ట్రోక్ (Stroke): పెద్దవారిలో మూర్ఛ రావడానికి ఇది ప్రధాన కారణం. మెదడుకు రక్త ప్రసరణ ఆగిపోయినప్పుడు ఆ భాగంలోని కణాలు దెబ్బతింటాయి.
• తలకి గాయం (Trauma): రోడ్డు ప్రమాదాలు లేదా ఇతర గాయాల వల్ల మెదడుకు దెబ్బ తగిలితే, అక్కడ ఏర్పడే మచ్చ (Scar tissue) భవిష్యత్తులో మూర్ఛకు దారితీయవచ్చు.

2. జన్యుపరమైన కారణాలు (Genetic Causes)

కొంతమందిలో మూర్ఛ అనేది వంశపారంపర్యంగా వస్తుంది.

• తల్లిదండ్రుల్లో ఎవరికైనా మూర్ఛ ఉంటే, పిల్లలకు వచ్చే అవకాశం కొంచెం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
• కొన్ని సందర్భాల్లో నిర్దిష్టమైన జన్యు లోపాల (Gene mutations) వల్ల మెదడులోని నరాల కణాలు అతిగా స్పందిస్తుంటాయి.

3. ఇన్ఫెక్షన్లు (Infectious Causes)

మెదడును ప్రభావితం చేసే ఇన్ఫెక్షన్లు మూర్ఛకు బలమైన కారణాలు. భారత దేశంలో ఇవి చాలా ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి:

• మెదడు వాపు వ్యాధి (Meningitis & Encephalitis): వైరస్ లేదా బ్యాక్టీరియా వల్ల మెదడు పొరలు వాపుకు గురవ్వడం.
• న్యూరోసిస్టిసెర్కోసిస్ (Neurocysticercosis): కలుషిత ఆహారం లేదా నీటి ద్వారా పొట్టలోకి వెళ్ళిన ‘టేప్ వర్మ్’ (Tapeworm) గుడ్లు మెదడుకు చేరి అక్కడ తిత్తులుగా ఏర్పడటం.
• HIV/AIDS: రోగనిరోధక శక్తి తగ్గి మెదడుకు ఇన్ఫెక్షన్లు సోకడం.

4. గర్భస్థ మరియు పుట్టుకతో వచ్చే లోపాలు (Prenatal & Developmental Causes)
శిశువు తల్లి గర్భంలో ఉన్నప్పుడు లేదా పుట్టే సమయంలో కలిగే ఇబ్బందులు:

• ఆక్సిజన్ అందకపోవడం (Oxygen Deprivation): ప్రసవ సమయంలో శిశువు మెదడుకు ఆక్సిజన్ అందకపోతే మెదడు కణాలు దెబ్బతింటాయి.
• మెదడు ఎదుగుదల లోపాలు: గర్భంలో ఉన్నప్పుడు శిశువు మెదడు ఆకృతి సరిగ్గా ఏర్పడకపోవడం.
• మేధో వైకల్యం (Intellectual Disability): ఆటిజం లేదా డౌన్ సిండ్రోమ్ ఉన్న పిల్లల్లో మూర్ఛ వచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

5. జీవక్రియ మరియు రోగనిరోధక కారణాలు (Metabolic & Immune Causes)

• జీవక్రియ లోపాలు: రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు (Glucose), సోడియం, కాల్షియం లేదా మెగ్నీషియం స్థాయిలు విపరీతంగా తగ్గడం లేదా పెరగడం వల్ల తక్షణమే మూర్ఛ రావచ్చు.
• ఆటో ఇమ్యూన్ సమస్యలు: మన శరీరంలోని రోగనిరోధక వ్యవస్థే పొరపాటున మెదడు కణాలపై దాడి చేసినప్పుడు (Autoimmune Encephalitis) మూర్ఛ సంభవిస్తుంది.

మూర్ఛను ప్రేరేపించే అంశాలు (Triggers)
వ్యాధి ఉన్నవారిలో మూర్ఛను ఆకస్మాత్తుగా ప్రేరేపించే కొన్ని అంశాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

• నిద్ర లేకపోవడం (అత్యంత సాధారణ కారణం).
• మానసిక ఒత్తిడి (Stress).
• మందులు వాడటంలో ఆలస్యం లేదా ఆపేయడం.
• మెరుస్తున్న కాంతులు (Photosensitive epilepsy).
• మద్యపానం లేదా డ్రగ్స్ వాడకం.

మూర్ఛ వ్యాధి (ఎపిలెప్సీ) లక్షణాలు

మూర్ఛ (Epilepsy) లక్షణాలు అందరిలో ఒకేలా ఉండవు. మెదడులోని ఏ భాగంలో విద్యుత్ అలజడి జరుగుతోంది అనే దానిపై ఆధారపడి లక్షణాలు మారుతుంటాయి. వైద్యులు దీనిని ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా విభజిస్తారు: జనరలైజ్డ్ సీ జర్స్ (మెదడు అంతటా ప్రభావం) మరియు ఫోకల్ సీజర్స్ (మెదడులోని ఒక భాగంలో ప్రభావం).

మూర్ఛ లక్షణాల గురించి పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

1. సాధారణంగా కనిపించే ప్రధాన లక్షణాలు
మూర్ఛ వచ్చే ముందు లేదా వస్తున్నప్పుడు ఈ క్రింది లక్షణాలు కనిపిస్తాయి:

• తాత్కాలిక గందరగోళం: చుట్టుపక్కల ఏం జరుగుతుందో అర్థం కాకపోవడం.
• శూన్యంలోకి చూడటం (Staring spell): పిలిచినా పలకకుండా, కళ్ళు ఆర్పకుండా కొద్ది సెకన్ల పాటు ఒకే వైపు చూడటం.
• అదుపులేని కదలికలు: కాళ్లు, చేతులు విపరీతంగా కొట్టుకోవడం (Jerking movements).
• శరీరం బిగుసుకుపోవడం: కండరాలు గట్టిగా అయిపోయి, నియంత్రణ తప్పి కింద పడిపోవడం.
• స్పృహ కోల్పోవడం: స్పృహ తప్పి పడిపోవడం మరియు జరిగిన సంఘటన గుర్తుండకపోవడం.
• మానసిక మార్పులు: అకస్మాత్తుగా భయం వేయడం, ఆందోళన కలగడం లేదా గతంలో ఎప్పుడో జరిగినట్లు అనిపించే ‘దేజావు’ (Deja vu) ఫీలింగ్.

2. మూర్ఛ రకాలను బట్టి ప్రత్యేక లక్షణాలు
అబ్సెన్స్ సీజర్స్ (Absence Seizures – చిన్న మూర్ఛ):
ఇవి ఎక్కువగా పిల్లల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి చాలా తక్కువ సమయం (5-10 సెకన్లు) మాత్రమే ఉంటాయి.

• కళ్ళు ఆర్పడం లేదా పెదవులు నమలడం.
• పిల్లవాడు పగటి కలలు కంటున్నట్లుగా నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోతాడు.
• ఇవి రోజుకు చాలా సార్లు రావచ్చు.

టోనిక్-క్లోనిక్ సీజర్స్ (Tonic-Clonic Seizures – పెద్ద మూర్ఛ):
ఇది అత్యంత తీవ్రమైన రకం. దీనినే గతంలో ‘గ్రాండ్ మాల్’ అని పిలిచేవారు.

• టోనిక్ దశ: శరీరం ఒక్కసారిగా గట్టిగా బిగుసుకుపోతుంది.
• క్లోనిక్ దశ: శరీరం, కాళ్లు, చేతులు బలంగా కుదుపులకు లోనవుతాయి.
• ఇతర లక్షణాలు: నాలుక కరుచుకోవడం, నోటి నుండి నురుగు రావడం, మూత్ర విసర్జనపై నియంత్రణ కోల్పోవడం.

ఫోకల్ సీజర్స్ (Focal Seizures):
ఇవి మెదడులోని ఒక నిర్దిష్ట భాగంలో మాత్రమే సంభవిస్తాయి.

• స్పృహ ఉన్నప్పుడు: వింత రుచులు లేదా వాసనలు రావడం, అకస్మాత్తుగా కోపం లేదా సంతోషం కలగడం.
• స్పృహ తగ్గినప్పుడు: ఒకే పనిని పదే పదే చేయడం (ఉదాహరణకు బట్టలు సర్దుకోవడం, నమలడం, గుండీలు పెట్టుకోవడం వంటివి).

3. ఆరా (Aura) – మూర్ఛకు ముందస్తు సంకేతాలు
కొంతమందికి మూర్ఛ వచ్చే కొన్ని నిమిషాల ముందు కొన్ని హెచ్చరిక సంకేతాలు తెలుస్తాయి. దీనిని ‘ఆరా’ అంటారు.

• కళ్ల ముందు వెలుగులు కనిపించడం.
• తల తిరగడం లేదా తలనొప్పి రావడం.
• పొట్టలో ఏదో వింతగా అనిపించడం (Sinking feeling).
• వింత వాసనలు రావడం.

4. మూర్ఛ వచ్చిన తర్వాత (Postictal State)
మూర్ఛ తగ్గిన వెంటనే వ్యక్తి సాధారణ స్థితికి రాడు. ఆ సమయంలో ఈ క్రింది లక్షణాలు ఉండవచ్చు:

• తీవ్రమైన అలసట మరియు నిద్ర రావడం.
• తలనొప్పి లేదా కండరాల నొప్పి.
• కొంతసేపటి వరకు ఏమీ గుర్తుండకపోవడం లేదా అయోమయం.
  

మూర్ఛ రావడం, స్పృహ కోల్పోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తున్నాయా?
వెంటనే మా వైద్యులను సంప్రదించండి!

మూర్ఛ వ్యాధి రకాలు

మూర్ఛ వ్యాధి (Epilepsy) అనేది మెదడులోని విద్యుత్ అలజడి ఎక్కడ మొదలైంది మరియు అది మెదడును ఎంతవరకు ప్రభావితం చేస్తోంది అనే దానిపై ఆధారపడి వివిధ రకాలుగా వర్గీకరించబడింది. దీనిని అర్థం చేసుకోవడం వల్ల రోగికి సరైన చికిత్స అందించడం సులభమవుతుంది.

వైద్యపరంగా మూర్ఛ రకాలను ఈ క్రింది విధంగా విభజించవచ్చు:

1. ఫోకల్ ఆన్‌సెట్ సీజర్స్ (Focal Onset Seizures)

ఇవి మెదడులోని ఒక నిర్దిష్ట భాగంలో లేదా ఒక వైపు మాత్రమే మొదలవుతాయి. వీటిని మళ్ళీ రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చు:

• ఫోకల్ అవేర్ సీజర్స్ (Focal Aware): ఇందులో వ్యక్తికి స్పృహ ఉంటుంది. చుట్టుపక్కల ఏం జరుగుతుందో తెలుస్తుంది, కానీ తన శరీరంపై నియంత్రణ ఉండదు. వింత వాసనలు, రుచులు రావడం లేదా ఒక చెయ్యి/కాలు అదుపు లేకుండా కదలడం వంటివి జరుగుతాయి.
• ఫోకల్ ఇంపైర్డ్ అవేర్‌నెస్ (Focal Impaired Awareness): ఇందులో వ్యక్తి స్పృహ కోల్పోతాడు లేదా అయోమయంగా ఉంటాడు. పిలిచినా పలకరు. పదే పదే నమలడం, బట్టలు సర్దుకోవడం లేదా గదిలో అటు ఇటు తిరగడం వంటి పనులు స్పృహ లేకుండానే చేస్తారు.

2. జనరలైజ్డ్ ఆన్‌సెట్ సీజర్స్ (Generalized Onset Seizures)
ఇవి మెదడులోని రెండు వైపులా (మొత్తం మెదడులో) ఒకేసారి అలజడి సృష్టించే మూర్ఛ రకాలు. ఇవి చాలా తీవ్రంగా ఉంటాయి:

3. అన్‌నోన్ ఆన్‌సెట్ సీజర్స్ (Unknown Onset Seizures)

మూర్ఛ ఎక్కడ మొదలైందో వైద్యులకు స్పష్టంగా తెలియనప్పుడు లేదా నిద్రలో వచ్చినప్పుడు దీనిని ‘అన్‌నోన్ ఆన్‌సెట్’ అని పిలుస్తారు. తదుపరి పరీక్షల (EEG/MRI) ద్వారా దీనిని నిర్ధారిస్తారు.

4. ప్రత్యేక మూర్ఛ రకాలు (Special Syndromes)

• ఫిబ్రైల్ సీజర్స్ (Febrile Seizures): ఇవి కేవలం చిన్నపిల్లల్లో (6 నెలల నుండి 6 ఏళ్ల లోపు) విపరీతమైన జ్వరం వచ్చినప్పుడు మాత్రమే వస్తాయి. ఇవి మూర్ఛ వ్యాధి కిందకు రావు.
• ఫోటోసెన్సిటివ్ ఎపిలెప్సీ (Photosensitive Epilepsy): మెరిసే కాంతులు, టీవీ స్క్రీన్‌లు లేదా వీడియో గేమ్స్ చూసినప్పుడు ప్రేరేపించబడే మూర్ఛ.
• స్టేటస్ ఎపిలెప్టికస్ (Status Epilepticus): ఇది ఒక మెడికల్ ఎమర్జెన్సీ. మూర్ఛ 5 నిమిషాల కంటే ఎక్కువ సేపు రావడం లేదా స్పృహ రాకుండానే పదే పదే రావడం. దీనికి వెంటనే ఐసియు (ICU) చికిత్స అవసరం.

ముఖ్య గమనిక :
“పేషేంట్ కు మూర్ఛ వచ్చినప్పుడు ఏ రకమైన ఫిట్స్ వస్తున్నాయో వీడియో తీయడం వైద్యులకు నిర్ధారణ చేయడంలో చాలా సహాయపడుతుంది”. ఇది చికిత్సలో చాలా కీలకం.

పిల్లల్లో మూర్ఛ వ్యాధి (Childhood Epilepsy) లక్షణాలు

పిల్లల్లో మూర్ఛ వ్యాధి లక్షణాలు పెద్దవారి కంటే భిన్నంగా మరియు కొన్నిసార్లు చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి. మెదడు ఇంకా ఎదుగుతున్న దశలో ఉండటం వల్ల, పిల్లలు చేసే కొన్ని పనులను తల్లిదండ్రులు కేవలం అల్లరి లేదా అలవాటు అని పొరపడే అవకాశం ఉంది.
పిల్లల్లో కనిపించే మూర్ఛ లక్షణాల పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

1. సాధారణ లక్షణాలు (Common Symptoms)

పిల్లల్లో మూర్ఛ వచ్చినప్పుడు ఎక్కువగా ఈ క్రింది మార్పులు కనిపిస్తాయి:

• శూన్యంలోకి చూడటం (Staring Spells): పిల్లాడు ఒక్కసారిగా పిలిచినా పలకకుండా, కళ్ళు ఆర్పకుండా కొద్ది సెకన్ల పాటు ఏదో ఒక వైపు చూస్తూ ఉండిపోవచ్చు.
• కాళ్లు, చేతులు విసరడం (Jerking Movements): శరీరంలోని ఏదైనా ఒక భాగం లేదా మొత్తం శరీరం కరెంట్ షాక్ కొట్టినట్లుగా అకస్మాత్తుగా ఎగిరిపడినట్టు జరగచ్చు.
• స్పృహ కోల్పోవడం: ఆడుకుంటున్న పిల్లాడు ఒక్కసారిగా కింద పడిపోవడం మరియు చుట్టుపక్కల ఏం జరుగుతుందో తెలియని స్థితిలో ఉండవచ్చు.
• శరీరం బిగుసుకుపోవడం: కాళ్లు, చేతులు గట్టిగా అవ్వడం వలన ఎలాంటి కదలికలు లేకుండా ఉండిపోవచ్చు.
• వింత ప్రవర్తన: ఏ కారణం లేకుండానే నవ్వడం, భయపడటం లేదా ఏడవడం చేయవచ్చు.

2. పిల్లల్లో మాత్రమే కనిపించే ప్రత్యేక మూర్ఛ రకాలు

అబ్సెన్స్ సీజర్స్ (Absence Seizures):
ఇవి ఎక్కువగా 4 నుండి 12 ఏళ్ల పిల్లల్లో కనిపిస్తాయి.

• పిల్లాడు మాట్లాడుతున్నప్పుడు లేదా తింటున్నప్పుడు మధ్యలోనే ఆగిపోయి, కొద్ది సెకన్ల పాటు కదలికలు లేకుండా అలాగే ఉండిపోవచ్చు.
• దీనివల్ల స్కూల్లో చదువుపై శ్రద్ధ తగ్గుతుంది. ఉపాధ్యాయులు దీనిని “పిల్లాడు పగటి కలలు కంటున్నాడు” అని పొరబడవచ్చు. సాధారణంగా ఇలాంటి సీజర్స్ త్వరగా గుర్తించడం కష్టం అవుతుంది.

జ్వరం వల్ల వచ్చే ఫిట్స్ (Febrile Seizures):
ఇవి 6 నెలల నుండి 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లల్లో వస్తాయి.

• పిల్లాడికి తీవ్రమైన జ్వరం (సాధారణంగా 102°F కంటే ఎక్కువ) వచ్చినప్పుడు మెదడు ఆ వేడిని భరించలేక ఫిట్స్ వస్తాయి.
• కళ్ళు పైకి తిరగడం, శరీరం కొట్టుకోవడం వంటివి జరుగుతాయి. ఇవి 5 నిమిషాల లోపు తగ్గిపోతే ప్రాణాపాయం ఉండదు.

ఇన్ఫాంటైల్ స్పాసమ్స్ (Infantile Spasms):
ఇది ఏడాది లోపు పసిపిల్లల్లో (ముఖ్యంగా 4-8 నెలల వయసులో) కనిపిస్తుంది.

• పిల్లాడు ఒక్కసారిగా ముందుకు వంగడం లేదా కాళ్లు దగ్గరకు ముడుచుకోవడం జరుగుతుంది (నమస్కారం చేస్తున్నట్లుగా).
• ఇది నిద్ర లేచిన వెంటనే పదే పదే జరుగుతుంది. దీనిని గుర్తించకపోతే మెదడు ఎదుగుదలపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది.

3. తల్లిదండ్రులు గమనించాల్సిన సూక్ష్మ సంకేతాలు (Subtle Signs)
పిల్లల్లో ఈ క్రింది మార్పులు పదే పదే కనిపిస్తే అవి మూర్ఛకు సంకేతాలు కావచ్చు:

• నోటి కదలికలు: పదే పదే చప్పరించడం (Lip smacking) లేదా నమలడం వంటివి చేయడం.
• కళ్ళు ఆర్పడం: కనురెప్పలను వేగంగా ఆర్పడం.
• నిద్రలో మార్పులు: నిద్రలో అకస్మాత్తుగా ఉలిక్కిపడి లేవడం లేదా వింతగా ప్రవర్తించడం.
• వస్తువులను వదిలేయడం: చేతిలో ఉన్న పెన్ను లేదా గ్లాసును అకస్మాత్తుగా కింద పడేయడం.
• అకస్మాత్తుగా పడిపోవడం (Drop Attacks): నడుస్తూ నడుస్తూ ఒక్కసారిగా మోకాళ్ల మీద పడిపోవడం.

4. అత్యవసర పరిస్థితి (Emergency Red Flags)

ఈ క్రింది సందర్భాలలో వెంటనే పీడియాట్రిక్ న్యూరాలజిస్ట్‌ను సంప్రదించాలి:

1. ఫిట్స్ 5 నిమిషాల కంటే ఎక్కువ సేపు ఉంటే.
2. ఫిట్స్ వచ్చినప్పుడు శ్వాస తీసుకోవడం కష్టమైతే లేదా శరీరం నీలి రంగులోకి మారితే.
3. ఒకసారి ఫిట్స్ తగ్గి స్పృహ రాకముందే మళ్ళీ ఫిట్స్ వస్తుంటే.
4. ఫిట్స్ వచ్చిన తర్వాత పిల్లాడు చాలా సేపటి వరకు స్పృహలోకి రాకపోతే.

తల్లిదండ్రులకు ముఖ్య గమనిక

పిల్లలకు మూర్ఛ వచ్చినప్పుడు మీరు చేయాల్సిన అతి ముఖ్యమైన పనులు రెండు. మొదటిది పిల్లలకు మూర్ఛ వచ్చినప్పుడు వారికి ఎలాంటి వస్తువులు తగలకుండా మరియు కిందపడకుండా వారిని సురక్షితమైన ప్రదేశానికి తీసుకుని రావడం . అలాగే రెండవ ముఖ్యమైన పని వీడియో తీయడం. డాక్టర్ పిల్లలను చూసే సమయానికి ఫిట్స్ ఉండవు, కాబట్టి మీరు తీసిన వీడియో ద్వారా ఏ రకమైన మూర్ఛ వస్తుందో డాక్టర్ సులభంగా గుర్తించి సరైన చికిత్స అందించగలరు.

పిల్లల్లో మూర్ఛ లక్షణాలు కనిపిస్తే
వెంటనే మా వైద్యులను సంప్రదించండి!

ఎపిలెప్సీ (మూర్ఛ వ్యాధికి) చికిత్స ఎలా చేస్తారు?

ఎపిలెప్సీ (మూర్ఛ వ్యాధి) చికిత్స అనేది ప్రతి వ్యక్తికి భిన్నంగా ఉంటుంది. ఇది మూర్ఛ రకం, వయస్సు, ఆరోగ్య స్థితి మరియు దానికి గల కారణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఎపిలెప్సీని పూర్తిగా నయం చేయలేకపోయినా, సరైన చికిత్స ద్వారా 70% నుండి 80% మందిలో ఫిట్స్ రాకుండా నియంత్రించవచ్చు.

ఎపిలెప్సీ చికిత్సా విధానాల పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

1. రోగ నిర్ధారణ (Diagnosis)

చికిత్స ప్రారంభించే ముందు, అది ఏ రకమైన మూర్ఛో తెలుసుకోవడానికి వైద్యులు ఈ క్రింది పరీక్షలు చేస్తారు:

• EEG (Electroencephalogram): మెదడులోని విద్యుత్ తరంగాలను రికార్డ్ చేస్తుంది. ఇది మూర్ఛ రకాన్ని గుర్తించడంలో కీలకం.
• MRI/CT Scan: మెదడులో గడ్డలు, గాయాలు లేదా ఇతర నిర్మాణ లోపాలను గుర్తించడానికి.
• రక్త పరీక్షలు: ఇన్ఫెక్షన్లు లేదా జన్యుపరమైన సమస్యలను చూడటానికి.

2. మందుల ద్వారా చికిత్స (Anti-Epileptic Drugs – AEDs)

ఎపిలెప్సీకి మందులే ప్రధాన చికిత్స. వీటిని ‘యాంటీ-సీజర్’ మందులు అని కూడా అంటారు.

• పనితీరు: ఇవి మెదడులోని నరాల కణాలు అతిగా విద్యుత్ సంకేతాలను పంపకుండా నియంత్రిస్తాయి.
• ముఖ్యమైన మందులు: సోడియం వాల్‌ప్రోయేట్, లెవెటిరాసెటమ్ (Levetiracetam), కార్బమాజెపైన్ వంటివి సాధారణంగా వాడతారు.
• నియమం: ఈ మందులను డాక్టర్ చెప్పిన సమయానికి ఖచ్చితంగా వేసుకోవాలి. ఒక్క డోస్ మిస్ అయినా మళ్ళీ ఫిట్స్ వచ్చే ప్రమాదం ఉంటుంది.
• పార్శ్వ ప్రభావాలు: అలసట, తలతిరగడం లేదా బరువు పెరగడం వంటివి ఉండవచ్చు. ఇవి కనిపిస్తే డాక్టర్‌కు తెలపాలి.

3. ఆహార చికిత్స (Dietary Therapy)
మందులు సరిగ్గా పనిచేయని పిల్లల్లో, ముఖ్యంగా ‘డ్రగ్-రెసిస్టెంట్ ఎపిలెప్సీ’ ఉన్నప్పుడు ఈ విధానాన్ని అనుసరిస్తారు.

• కీటోజెనిక్ డైట్ (Ketogenic Diet): ఇందులో కొవ్వు పదార్థాలు (Fats) ఎక్కువగా, కార్బోహైడ్రేట్లు (Carbs) చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. ఇది మెదడులో శక్తి వనరుగా గ్లూకోజ్‌కు బదులు ‘కీటోన్స్’ వాడేలా చేస్తుంది, దీనివల్ల ఫిట్స్ తగ్గుతాయి.

4. శస్త్రచికిత్స (Surgery)
మందులు వాడినా ఫిట్స్ అదుపులోకి రానప్పుడు మరియు మూర్ఛ మెదడులోని ఒక నిర్దిష్ట భాగం (Focal point) నుండి మొదలవుతున్నప్పుడు సర్జరీ చేస్తారు.

• రీసెక్షన్ (Resection): మెదడులో మూర్ఛకు కారణమయ్యే చిన్న భాగాన్ని తొలగించడం.
• ఇది చాలా సురక్షితమైనది మరియు రోగి సాధారణ జీవితం గడపడానికి సహాయపడుతుంది.

5. పరికరాల ద్వారా చికిత్స (Neuromodulation)
సర్జరీ సాధ్యం కాని వారికి శరీరంలో చిన్న పరికరాలను అమర్చడం ద్వారా చికిత్స చేస్తారు:

• వేగస్ నర్వ్ స్టిమ్యులేషన్ (VNS): గుండె పేస్‌మేకర్ లాంటి చిన్న పరికరాన్ని ఛాతీలో అమర్చి, మెడలోని ‘వాగస్ నరం’ ద్వారా మెదడుకు స్వల్ప విద్యుత్ సంకేతాలను పంపుతారు. ఇది ఫిట్స్ తీవ్రతను తగ్గిస్తుంది.
• RNS (Responsive Neurostimulation): మెదడులో విద్యుత్ అలజడిని గుర్తించి, దానికి వ్యతిరేక సంకేతాలను పంపే పరికరం.

6. జీవనశైలి మార్పులు (Lifestyle Management)
చికిత్సతో పాటు ఈ క్రింది జాగ్రత్తలు ఫిట్స్ రాకుండా కాపాడతాయి:

• సరైన నిద్ర: నిద్ర లేకపోవడం అనేది మూర్ఛను ప్రేరేపించే ప్రధాన అంశం. రోజుకు 8 గంటలు నిద్రపోవాలి.
• ఒత్తిడి తగ్గించుకోవడం: యోగా మరియు ధ్యానం చేయడం వల్ల మెదడు ప్రశాంతంగా ఉంటుంది.
• మద్యపానం నివారించడం: ఆల్కహాల్ మరియు డ్రగ్స్ మందుల ప్రభావాన్ని తగ్గిస్తాయి.
• ట్రిగ్గర్లను గుర్తించడం: మెరిసే కాంతులు లేదా అతిగా టీవీ చూడటం వంటివి మూర్ఛను కలిగిస్తుంటే వాటికి దూరంగా ఉండాలి.

ముఖ్య గమనిక:
చాలా మంది ఫిట్స్ తగ్గాయి కదా అని మందులను మధ్యలోనే ఆపేస్తారు. ఇది చాలా ప్రమాదకరం. డాక్టర్ పర్యవేక్షణలో కనీసం 2 నుండి 3 ఏళ్ల పాటు ఫిట్స్ రాకుండా ఉంటేనే, వారు మందులను నెమ్మదిగా తగ్గిస్తారు.

ఫిట్స్ వచ్చినప్పుడు చేయాల్సినవి మరియు చేయకూడని పనులు

ఫిట్స్ (Seizures) వచ్చినప్పుడు కంగారు పడకుండా ప్రశాంతంగా ఉండి, సరైన ప్రథమ చికిత్స అందించడం వల్ల ఆ వ్యక్తికి ప్రమాదం జరగకుండా కాపాడవచ్చు. ఫిట్స్ వచ్చినప్పుడు అనుసరించాల్సిన దశలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

వెంటనే చేయాల్సిన పనులు (Do’s):

• శాంతంగా ఉండండి: ముందుగా మీరు ఆందోళన చెందకండి. చుట్టూ ఉన్నవారిని గుమిగూడకుండా చూడండి.
• సమయాన్ని గమనించండి: ఫిట్స్ ఎంతసేపు వస్తున్నాయో గడియారం చూసి సమయాన్ని గుర్తుంచుకోండి. ఇది డాక్టరుకు చికిత్సలో సహాయపడుతుంది.
• సురక్షితమైన చోట ఉంచండి: ఆ వ్యక్తి కింద పడిపోకుండా చూడండి. చుట్టుపక్కల ఉన్న పదునైన వస్తువులు, రాళ్లు లేదా ఇతర ప్రమాదకరమైన వస్తువులను పక్కకు జరపండి.
• తల కింద మెత్తటి వస్తువు: తల నేలకు తగిలి దెబ్బతగలకుండా ఉండేందుకు తల కింద ఒక మెత్తటి దిండు లేదా మడతపెట్టిన దుస్తులను ఉంచండి.
• దుస్తులను వదులు చేయండి: మెడ చుట్టూ ఉన్న టై, చొక్కా బటన్లు లేదా గట్టిగా ఉన్న దుస్తులను వదులు చేయండి. దీనివల్ల శ్వాస తీసుకోవడం సులభమవుతుంది.
• పక్కకు తిప్పండి (Recovery Position): ఫిట్స్ తగ్గిన తర్వాత లేదా వారు కింద పడి ఉన్నప్పుడు మెల్లగా ఒక పక్కకు తిప్పండి. దీనివల్ల నోటి నుంచి వచ్చే లాలాజలం లేదా వాంతులు ఊపిరితిత్తుల్లోకి వెళ్లకుండా బయటకు వచ్చేస్తాయి.

అస్సలు చేయకూడని పనులు (Don’ts):

• నోట్లో ఏమీ పెట్టవద్దు: నోట్లో స్పూన్లు, రుమాళ్లు లేదా వేళ్లు పెట్టకండి. నాలుక కరుచుకుంటారనే భయంతో నోట్లో ఏమైనా పెడితే, అవి గొంతులో అడ్డుపడి శ్వాస ఆగిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
• బలవంతంగా ఆపవద్దు: కాళ్లు, చేతులు కొట్టుకుంటున్నప్పుడు వాటిని బలవంతంగా అదిమి పట్టుకోకండి. అలా చేయడం వల్ల ఎముకలు విరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
• నీళ్లు లేదా ఆహారం ఇవ్వకండి: ఆ వ్యక్తికి పూర్తిగా స్పృహ వచ్చి, సాధారణ స్థితికి వచ్చే వరకు ఎలాంటి ఆహారం లేదా మంచినీళ్లు ఇవ్వకూడదు.
• ఇనుప వస్తువులు/తాళాలు: తాళాలు చేతిలో పెట్టడం వల్ల ఫిట్స్ తగ్గుతాయనేది కేవలం ఒక అపోహ మాత్రమే. దీనివల్ల ఎలాంటి ఉపయోగం ఉండదు, పైగా ఆ వస్తువు గుచ్చుకుని గాయమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

గర్భధారణ సమయంలో మూర్ఛ వ్యాధి జాగ్రత్తలు

గర్భధారణ సమయంలో మూర్ఛ వ్యాధి (Epilepsy) ఉన్నప్పుడు తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకుంటే, 90% పైగా మహిళలు ఆరోగ్యవంతమైన బిడ్డలకు జన్మనివ్వగలరు. అయితే, సాధారణ గర్భిణీలతో పోలిస్తే వీరికి ప్రత్యేక వైద్య పర్యవేక్షణ అవసరం.

గర్భధారణకు ముందు నుంచి ప్రసవం వరకు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

1. గర్భం దాల్చక ముందే ప్రణాళిక
మూర్ఛ వ్యాధి ఉన్నవారు గర్భం దాల్చాలనుకున్నప్పుడు కనీసం 3-6 నెలల ముందే డాక్టర్‌ను సంప్రదించాలి.

• మందుల సర్దుబాటు: కొన్ని ఫిట్స్ మందులు పుట్టబోయే బిడ్డపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది. డాక్టర్ మీ మందుల మోతాదును తగ్గించడం లేదా తక్కువ రిస్క్ ఉన్న మందులను సూచించడం చేస్తారు.
• ఫోలిక్ యాసిడ్ (Folic Acid): ఫిట్స్ మందులు వాడేవారిలో ఫోలిక్ యాసిడ్ లోపం ఉండవచ్చు. ఇది బిడ్డ వెన్నెముక, మెదడు ఎదుగుదలకు అవసరం. గర్భం దాల్చడానికి ముందే అధిక మోతాదులో ఫోలిక్ యాసిడ్ టాబ్లెట్లను వాడమని డాక్టర్లు సూచిస్తారు.

2. గర్భధారణ సమయంలో జాగ్రత్తలు
గర్భం దాల్చిన తర్వాత ఈ క్రింది విషయాలలో చాలా అప్రమత్తంగా ఉండాలి:

• మందులు ఆపకూడదు: డాక్టర్‌ను సంప్రదించకుండా ఫిట్స్ మందులు వాడటం ఆపడం లేదా మోతాదు మార్చడం అస్సలు చేయకూడదు. ఒకవేళ గర్భధారణ సమయంలో ఫిట్స్ వస్తే, బిడ్డకు ఆక్సిజన్ అందక ప్రమాదం జరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
• రెగ్యులర్ స్కానింగ్: బిడ్డ ఎదుగుదల సరిగ్గా ఉందో లేదో తెలుసుకోవడానికి ‘ఎనోమలీ స్కాన్’ (Anomaly Scan) వంటివి క్రమం తప్పకుండా చేయించుకోవాలి.
• రక్త పరీక్షలు: గర్భధారణ సమయంలో శరీరంలో మార్పుల వల్ల రక్తంలో మందుల సాంద్రత తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి, తరచుగా బ్లడ్ టెస్టులు చేసి మందుల మోతాదును డాక్టర్ సర్దుబాటు చేస్తారు.

3. జీవనశైలి మార్పులు
ఫిట్స్ రాకుండా ఉండటానికి మీ దైనందిన జీవితంలో కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటించాలి:

• నిద్ర: నిద్ర లేకపోవడం వల్ల ఫిట్స్ వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ. కాబట్టి, ప్రతిరోజూ కనీసం 8 గంటల గాఢ నిద్ర అవసరం.
• ఒత్తిడి తగ్గించుకోవడం: యోగా, ధ్యానం వంటివి చేస్తూ మానసిక ఒత్తిడికి దూరంగా ఉండాలి.
• సమయానికి భోజనం: రక్తంలో షుగర్ లెవల్స్ తగ్గకుండా ఉండటానికి సరైన సమయానికి పౌష్టికాహారం తీసుకోవాలి.

4. ప్రసవం మరియు పాలివ్వడం

• ప్రసవం: మూర్ఛ వ్యాధి ఉన్నంత మాత్రాన సిజేరియన్ (C-Section) అవసరం అని లేదు. చాలామందికి సాధారణ ప్రసవం (Normal Delivery) జరుగుతుంది. అయితే, ప్రసవం సమయంలో ఫిట్స్ రాకుండా డాక్టర్లు జాగ్రత్తలు తీసుకుంటారు.
• పాలివ్వడం: ఫిట్స్ మందులు వాడుతున్నప్పటికీ తల్లి పాలు ఇవ్వవచ్చు. మందులు పాలలో కలిసే అవకాశం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. అయితే, పాలిచ్చేటప్పుడు కింద కూర్చుని ఇవ్వడం మంచిది (ఒకవేళ పాలిచ్చే సమయంలో ఫిట్స్ వస్తే బిడ్డ కింద పడకుండా సురక్షితంగా ఉంటుంది).

ముఖ్య గమనిక (Warning Signs):

గర్భంతో ఉన్నప్పుడు ఈ క్రింది లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే డాక్టర్‌ను సంప్రదించండి:

• మీకు వచ్చే ఫిట్స్ రకంలో మార్పు కనిపించినా.
• ఫిట్స్ తరచుగా వస్తున్నా.
• విపరీతమైన తలనొప్పి లేదా కళ్లు తిరగడం వంటివి ఉన్నా.
• మూర్ఛ వ్యాధి ఉన్న మహిళలు న్యూరాలజిస్ట్ (Neurologist) మరియు గైనకాలజిస్ట్ (Gynecologist) ఇద్దరి పర్యవేక్షణలో ఉండటం చాలా ముఖ్యం.

ఇది గుర్తుంచుకోండి!

ఎపిలెప్సీ లేదా మూర్ఛ వ్యాధి అనేది కేవలం ఒక నరాలకు సంబంధించిన ఆరోగ్య సమస్య మాత్రమే. న్యూరాలజిస్ట్ సూచించిన మందులను సరైన మోతాదులో, నిర్ణీత సమయానికి వాడటం వల్ల 70-80% మందిలో ఫిట్స్ రాకుండా నివారించవచ్చు. తగినంత నిద్ర, పోషకాహారం మరియు మానసిక ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడం వంటి మార్పులు వ్యాధి తీవ్రతను తగ్గించడంలో మందులకు తోడ్పడతాయి. ముఖ్యంగా, మూర్ఛ వచ్చినప్పుడు తాళం చెవులు చేతిలో పెట్టడం వంటి పాతకాలపు అపోహలను వీడాలి. శాస్త్రీయమైన ప్రథమ చికిత్సపై అవగాహన పెంచుకోవడం ద్వారా ఒక ప్రాణాన్ని కాపాడవచ్చు. ఎపిలెప్సీ అనేది ఒక దీర్ఘకాలిక నాడీ సంబంధిత సమస్య అయినప్పటికీ, దీనిని సరైన వైద్య పర్యవేక్షణతో సమర్థవంతంగా నియంత్రించవచ్చు.

మీ ఆరోగ్య సంరక్షణ గురించి ఏవైనా సందేహాలు ఉన్నాయా? సహాయం చేయడానికి మేము సిద్దంగా ఉన్నాము! మా అనుభవంతులైన నిపుణుల సలహా కొరకు +918065906165 కి కాల్ చేయగలరు.