సంతానలేమి : కారణాలు, చికిత్స, నివారణ

1. సంతానలేమి

2. కారణాలు

3. చికిత్స

4. నివారణ

u003cpu003eమన రక్తంలో ప్రధానంగా నాలుగు ముఖ్య భాగాలు ఉంటాయి. ఇవి ప్లాస్మా, ఎర్ర రక్తకణాలు, తెల్ల రక్తకణాలు, ప్లేట్‌లెట్స్. రక్తంలో ఎర్ర రక్తకణాలు 44 శాతం ఉంటాయి. ఇవి ఊపిరితిత్తుల నుండి శరీరంలోని అన్ని భాగాలకు ఆక్సిజన్‌ను (హేమోగ్లోబిన్ ద్వారా) సరఫరా చేస్తాయి. ఎర్ర రక్త కణాల ఆకారం చాలా ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది, వీటిని శాస్త్రీయంగా ద్విపుటాకారము (Biconcave Disk) అని అంటారు.దీనిని సరళంగా చెప్పాలంటే, ఇది గుండ్రంగా, డోనట్ ఆకారంలో ఉంటుంది, కానీ మధ్యలో రంధ్రం ఉండదు.పక్క నుండి చూసినప్పుడు, కణం యొక్క అంచులు మందంగా ఉండి, మధ్య భాగం లోపలికి నొక్కినట్లుగా ఉంటుంది.u003c/pu003enu003cpu003eస్పిరోసైటోసిస్ (Spherocytosis) అనేది ఒక రకమైన u003ca href=u0022https://www.yashodahospitals.com/te/blog/the-hemoglobin-levels-are-very-low-in-iron-deficiency-anemia/u0022u003eరక్తహీనతu003c/au003e . ఈ స్థితిలో, సాధారణంగా ద్విపుటాకారంలో ఉండాల్సిన ఎర్ర రక్త కణాలు వాటి ఆకారాన్ని కోల్పోయి, గుండ్రటి బంతిలాంటి ఆకారంలోకి మారిపోతాయి. అందుకే దీనికి స్పిరోసైటోసిస్ (స్పియర్ అంటే గోళం/బంతి) అనే పేరు వచ్చింది.u003c/pu003e

1. సంతానలేమి

సంతానలేమి అంటే ఒక జంట గర్భనిరోధక సాధనాలు ఉపయోగించకుండా, ఒక సంవత్సరం పాటు లైంగిక సంబంధం కలిగి ఉన్నప్పటికీ గర్భం దాల్చలేకపోవడం. సంతానలేమి సమస్య చాలామందిని మానసికంగా కృంగిపోయేలా చేస్తుంది. అయితే పిల్లలు పుట్టకపోవడానికి కారణాలు ఆడవారిలో మాత్రమే ఉంటాయని చాలామంది తప్పుగా అర్ధం చేసుకుంటారు. సంతానలేమికి కారణాలు పురుషులలో, స్త్రీలలో లేదా ఇద్దరిలో ఉండవచ్చు. భారతదేశంలో ప్రతీ 100 మందిలో దాదాపుగా 4 నుండి 16 మంది వరకు సంతానలేమి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారు. సంతానలేమి సమస్యకు ప్రస్తుతం అధునాతన చికిత్సలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా సరైన కారణం తెలుసుకుంటే చికిత్స సులభం అవుతుంది.

2. సంతానలేమి సమస్యకు గల కారణాలు

సంతానలేమికి కారణాలు స్త్రీ మరియు పురుషులు ఇద్దరిలో ఉండవచ్చు. ఈ సమస్యకు గల కారణాలను ఇక్కడ వివరంగా తెలుసుకుందాం.

స్త్రీలలో సంతానలేమికి కారణాలు

స్త్రీలలో సంతానలేమికి (వంధ్యత్వానికి) అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. ప్రధానంగా అండాల ఉత్పత్తి (గుడ్లు), ఫాలోపియన్ ట్యూబ్‌ల (నాళాలు) పనితీరు మరియు గర్భాశయం (యూటెరస్)లో సమస్యలు దీనికి దారితీయవచ్చు.
కింద స్త్రీలలో సంతానలేమికి ప్రధాన కారణాల గురించి ఇ

క్కడ వివరంగా తెలుసుకుందాం.

1. అండం విడుదల సమస్యలు (Ovarian and Ovulation Problems)

సంతానలేమికి ఇది అత్యంత సాధారణ కారణం. అండాశయం (Ovary) నుండి ప్రతి నెలా పరిపక్వమైన అండం (Egg) విడుదల కాకపోతే గర్భం దాల్చడం సాధ్యం కాదు.

• పాలిసిస్టిక్ ఓవరీ సిండ్రోమ్ (PCOS): హార్మోన్ల అసమతుల్యత కారణంగా అండాశయాలలో చిన్న నీటి బుడగలు (సిస్ట్‌లు) ఏర్పడతాయి. దీనివల్ల అండం విడుదల సరిగా జరగకపోవడం లేదా పూర్తిగా ఆగిపోవడం జరుగుతుంది. ఇది అధిక ఆండ్రోజెన్ (మగ హార్మోన్లు) స్థాయిలకు దారితీస్తుంది. పాలిసిస్టిక్ ఓవరీ సిండ్రోమ్ (PCOS) అనేది పునరుత్పత్తి వయస్సు గల మహిళల్లో వంధ్యత్వానికి అత్యంత సాధారణ కారణాలలో ఒకటి. ఇది హార్మోన్ల రుగ్మత, దీనిలో అండాశయాలు అధిక ఆండ్రోజెన్‌లను (పురుష హార్మోన్లు) ఉత్పత్తి చేస్తాయి, ఇది అండం సాధారణ అభివృద్ధి మరియు విడుదలకు అంతరాయం కలిగిస్తుంది. ఈ హార్మోన్ల అసమతుల్యత అండోత్సర్గముకు ఆటంకం కలిగిస్తుంది, ఇది క్రమరహిత లేదా ఋతు చక్రాలకు దారితీస్తుంది మరియు గర్భం ధరించడం కష్టతరం చేస్తుంది.
• హైపోథాలమిక్ పనిచేయకపోవడం (Hypothalamic Dysfunction): అధిక శారీరక లేదా మానసిక ఒత్తిడి, తీవ్రమైన బరువు మార్పులు లేదా అధిక వ్యాయామం వంటివి మెదడులోని హార్మోన్ల ఉత్పత్తిని ప్రభావితం హైపోథాలమిక్ పనిచేయకపోవడం వల్ల గోనాడోట్రోపిన్-రిలీజింగ్ హార్మోన్ (GnRH) విడుదలకు అంతరాయం కలగడం ద్వారా సంతానలేమికి దారితీస్తుంది, ఇది ఫోలికల్-స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోన్ (FSH) మరియు లూటినైజింగ్ హార్మోన్ (LH) ఉత్పత్తిని ప్రేరేపించడానికి అవసరం. ఈ హార్మోన్లు మహిళల్లో అండోత్సర్గమును నియంత్రిస్తాయి. దీనివల్ల అండం విడుదల చేసే హార్మోన్లు (FSH, LH) ఉత్పత్తి తగ్గిపోతుంది.
• ప్రీమెచ్యూర్ ఓవరీన్ ఫెయిల్యూర్ (Premature Ovarian Failure – POF): 40 ఏళ్ల కంటే ముందే అండాశయాలు పనిచేయడం ఆగిపోవడం. దీనివల్ల అండాలు సక్రమంగా విడుదల కావు. జన్యుపరమైన కారణాలు లేదా రోగనిరోధక వ్యవస్థ సమస్యల వల్ల ఇది సంభవించవచ్చు. అకాల అండాశయ వైఫల్యం (POF), దీనిని ప్రాథమిక అండాశయ లోపం (POI) అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది 40 ఏళ్ల వయసులోపు అండాశయాలు వాటి సాధారణ పనితీరును కోల్పోయే పరిస్థితి. దీని వలన ఈస్ట్రోజెన్ మరియు ప్రొజెస్టెరాన్ హార్మోన్ల ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది, అండోత్సర్గము సక్రమంగా లేదా లేకపోవడం జరుగుతుంది. ఫలితంగా, POF ఉన్న స్త్రీలు క్రమరహిత లేదా తప్పిపోయిన ఋతు కాలాలు, సంతానోత్పత్తి తగ్గడం మరియు చాలా సందర్భాలలో వంధ్యత్వాన్ని అనుభవిస్తారు.
• ప్రొలాక్టిన్ అధికంగా ఉండటం: పాల ఉత్పత్తికి కారణమయ్యే హార్మోన్ (ప్రొలాక్టిన్) అధిక స్థాయిలో ఉండటం వల్ల అండం విడుదల ఆగిపోవచ్చు. పెరిగిన ప్రోలాక్టిన్ స్థాయిలు హైపోథాలమస్ నుండి గోనాడోట్రోపిన్-విడుదల చేసే హార్మోన్ (GnRH) విడుదలను నిరోధిస్తాయి, ఇది ఫోలికల్-స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోన్ (FSH) మరియు లూటినైజింగ్ హార్మోన్ (LH) స్రావాన్ని తగ్గిస్తుంది. ఈ హార్మోన్లు అండోత్సర్గమును నియంత్రించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. వాటి స్థాయిలు తగ్గినప్పుడు, అండోత్సర్గము సక్రమంగా ఉండదు లేదా పూర్తిగా ఆగిపోవచ్చు (అనోయులేషన్), ఇది క్రమరహిత ఋతుస్రావం లేదా అమెనోరియా (ఋతుస్రావం లేకపోవడం) వంటి ఋతు అవాంతరాలకు దారితీస్తుంది మరియు ఫలితంగా గర్భం ధరించడంలో ఇబ్బంది ఏర్పడుతుంది.

2. ఫాలోపియన్ ట్యూబ్ సమస్యలు (Fallopian 

Tube Problems)

శుక్రకణం అండాన్ని చేరుకోవడానికి మరియు ఫలదీకరణం చెందిన అండం గర్భాశయానికి ప్రయాణించడానికి ఫాలోపియన్ ట్యూబ్‌లు కీలకం. ఈ నాళాలు దెబ్బతినడం లేదా అడ్డుపడటం (Blockage) వల్ల సంతానలేమి సంభవిస్తుంది.

• పెల్విక్ ఇన్ఫ్లమేటరీ డిసీజ్ (PID): తరచుగా లైంగిక సంక్రమణ వ్యాధుల (STIs) వల్ల కలిగే తీవ్రమైన ఇన్ఫెక్షన్. ఇది ఫాలోపియన్ ట్యూబ్‌లలో మచ్చలు ఏర్పరచి, వాటిని అడ్డుకుంటుంది.
• ఎండోమెట్రియోసిస్ (Endometriosis): గర్భాశయం లోపలి పొర (ఎండోమెట్రియం) కణజాలం గర్భాశయం వెలుపల (అండాశయాలు, ట్యూబ్‌లు, పొత్తికడుపులో) పెరగడం. ఇది ట్యూబ్‌లను అడ్డుకోవచ్చు లేదా అండం మరియు శుక్రకణం కలవడాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు.
• గతంలో శస్త్రచికిత్స జరగడం : అపెండిసైటిస్, ఉదరం లేదా పొత్తికడుపుపై ​​జరిగిన శస్త్రచికిత్సల వల్ల ఏర్పడిన మచ్చ కణజాలం (Adhesions) ట్యూబ్‌లను అడ్డుకోవచ్చు.

3. గర్భాశయం లేదా గర్భాశయ ముఖద్వారం సమస్యలు (Uterine and Cervical Problems)

ఫలదీకరణం చెందిన అండం ఇంప్లాంటేషన్ కోసం గర్భాశయం

ఆరోగ్యంగా ఉండాలి.

• గర్భాశయ ఫైబ్రాయిడ్లు (Uterine Fibroids): గర్భాశయం గోడలలో ఏర్పడే క్యాన్సర్ కాని కణితులు. ఇవి గర్భాశయ కుహరంలోకి పెరుగుతున్నప్పుడు, అవి ఇంప్లాంటేషన్‌కు ఆటంకం కలిగించవచ్చు లేదా అబార్షన్‌కు కారణం కావచ్చు.
• గర్భాశయ అసాధారణతలు (Uterine Abnormalities): పుట్టుకతో వచ్చే గర్భాశయ ఆకారం లేదా నిర్మాణంలో లోపాలు (ఉదాహరణకు, సెప్టేట్ యూటెరస్).
• గర్భాశయ పాలిప్స్ (Uterine Polyps): గర్భాశయ లోపలి పొరలో పెరిగే చిన్న గడ్డలు, ఇవి ఇంప్లాంటేషన్‌ను ప్రభావితం చేయవచ్చు.
• గర్భాశయ శ్లేష్మం సమస్యలు (Cervical Mucus Problems): గర్భాశయ ముఖద్వారం (Cervix) ఉత్పత్తి చేసే శ్లేష్మం శుక్రకణాలను గర్భాశయం వైపుకు నడిపించడానికి బదులుగా వాటిని నాశనం చేయడం లేదా అడ్డుకోవడం.

4. వయస్సు (Age)

వయస్సు పెరిగే కొద్దీ స్త్రీలలో సంతానోత్పత్తి సహజంగా తగ్గుతుంది.

• అండాల నాణ్యత తగ్గడం: 35 ఏళ్ల తర్వాత అండాల సంఖ్య మరియు నాణ్యత (క్రోమోజోమ్ అసాధారణతలు) వేగంగా తగ్గిపోతాయి, గర్భం దాల్చే అవకాశాలు తగ్గుతాయి.
• అండాల సంఖ్య తగ్గడం: వయస్సు పెరిగే కొద్దీ అండాశయ నిల్వ (Ovarian Reserve) తగ్గిపోతుంది.

5. ఇతర వైద్య మరియు జీవనశైలి కారకాలు

• థైరాయిడ్ సమస్యలు: హైపర్- లేదా హైపోథైరాయిడిజం వంటి థైరాయిడ్ గ్రంధి సమస్యలు ఋతుచక్రాన్ని మరియు అండం విడుదలను ప్రభావితం చేస్తాయి.
• శరీర బరువులో తీవ్ర మార్పులు: స్థూలకాయం లేదా తీవ్రమైన తక్కువ బరువు రెండూ హార్మోన్ల సమతుల్యతను మరియు అండం విడుదలను దెబ్బతీస్తాయి.
  
• ధూమపానం మరియు మద్యపానం: పొగాకు మరియు ఆల్కహాల్ వినియోగం గర్భస్రావం ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది మరియు అండాశయాల పనితీరును ప్రభావితం చేస్తుంది.
  
• కొన్ని వైద్య చికిత్సలు: క్యాన్సర్ చికిత్సలో ఉపయోగించే కీమోథెరపీ లేదా రేడియేషన్ అండాశయ నిల్వను శాశ్వతంగా దెబ్బతీస్తుంది.

పురుషులలో సంతానలేమికి కారణాలు

పురుషులలో సంతానలేమికి (వంధ్యత్వానికి) అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. ప్రధానంగా శుక్రకణాల (స్పెర్మ్) ఉత్పత్తి మరియు వాటి నాణ్యత, అలాగే శుక్రకణాలు రవాణా అయ్యే మార్గంలో సమస్యలు కారణంగా ఈ సమస్య వస్తుంది.

ప్రధాన కారణాలు వివరంగా కింద ఇవ్వబడ్డాయి:

1. శుక్రకణాల సమస్యలు (Sperm Problems):

• తక్కువ శుక్రకణాల సంఖ్య (Low Sperm Count – ఒలిగోస్పెర్మియా): అండంను ఫలదీకరణం చేయడానికి తగినంత శుక్రకణాలు లేకపోవడం. కొన్ని సందర్భాలలో, అసలు శుక్రకణాలు ఉత్పత్తి కాకపోవడం (అజూస్పెర్మియా) కూడా సంభవించవచ్చు.
  
• పేలవమైన శుక్రకణ చలనశీలత (Poor Sperm Motility): శుక్రకణాలు సరిగ్గా కదలలేకపోవడం లేదా ఈదలేకపోవడం. అండం ను చేరుకోవడానికి, శుక్రకణాలు చురుకుగా కదలగలగాలి.
  
• అసాధారణ శుక్రకణ ఆకారం (Abnormal Sperm Shape – టెరాటోస్పెర్మియా): శుక్రకణాలు సాధారణ ఆకారం (చేపపిల్ల ఆకారం) లో లేకపోవడం, ఇది అండంను ఫలదీకరణం చేయడంలో కష్టతరం చేస్తుంది.
  
• శుక్రకణ DNA దెబ్బతినడం (Sperm DNA Fragmentation): శుక్రకణంలో జన్యుపదార్థం (DNA) దెబ్బతినడం.

2. నిర్మాణపరమైన లేదా అడ్డుకునే సమస్యలు (Struct

ural or Obstruction Issues):

• వరికోసెల్స్ (Varicoceles): వృషణాల నుండి రక్తాన్ని తీసుకెళ్లే సిరలు ఉబ్బడం. ఇది వృషణాలలో ఉష్ణోగ్రతను పెంచి, శుక్రకణాల ఉత్పత్తి మరియు నాణ్యతను ప్రభావితం చేయవచ్చు. పురుషులలో సంతానలేమికి ఇది సర్వసాధారణంగా చికిత్స చేయదగిన కారణం.
  
• శుక్రకణ రవాణాలో అడ్డంకులు (Blockages in Sperm Transport): ఎపిడిడైమిస్ (శుక్రకణాలను నిల్వ చేసే గొట్టం), వాస్ డిఫరెన్స్ (శుక్రకణాలను తీసుకెళ్లే గొట్టం) లేదా ఇతర మార్గాలలో అడ్డంకులు ఏర్పడటం వల్ల శుక్రకణాలు బయటకు రాకుండా ఆగిపోతాయి. ఇన్ఫెక్షన్లు, గాయాలు లేదా శస్త్రచికిత్సల (ఉదాహరణకు, వాసెక్టమీ) కారణంగా ఇవి సంభవించవచ్చు.
  
• అండెస్సెండెడ్ టెస్టికల్స్ (Undescended Testicles): పిండ దశలో వృషణాలు ఉదరం నుండి వృషణాల సంచిలోకి (స్క్రోటమ్) దిగకపోవడం. దీనివల్ల వృషణాల ఉష్ణోగ్రత పెరిగి శుక్రకణాల ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది.
  

3. హార్మోన్ల సమస్యలు (Hormonal Problems):

• హైపోగోనాడిజం (Hypogonadism): టెస్టోస్టెరాన్ వంటి మగ సెక్స్ హార్మోన్ల స్థాయిలు అసాధారణంగా తక్కువగా ఉండటం. పిట్యూటరీ గ్రంధి లేదా హైపోథాలమస్‌లో సమస్యల కారణంగా శుక్రకణాల ఉత్పత్తికి అవసరమైన హార్మోన్లు సరిగా విడుదల కాకపోవడం.
  
• ఇతర అంతర్గత స్రావక గ్రంధుల సమస్యలు: థైరాయిడ్ లేదా అడ్రినల్ గ్రంధులలో సమస్యలు కూడా పరోక్షంగా సంతానోత్పత్తిని ప్రభావితం చేయవచ్చు.

4. స్ఖలనం సమస్యలు (Ejaculation Issues):

• రెట్రోగ్రేడ్ స్ఖలనం (Retrograde Ejaculation): స్కలనం సమయంలో వీర్యం మూత్రాశయంలోకి వెళ్లడం, బయటకు రాకపోవడం. మధుమేహం, వెన్నెముక గాయాలు, కొన్ని మందులు లేదా శస్త్రచికిత్సల వల్ల ఇది సంభవించవచ్చు.
  
• స్ఖలనం చేయడంలో అసమర్థత (Anejaculation): కొన్ని ఆరోగ్య సమస్యలు లేదా మందుల కారణంగా స్ఖలనం అస్సలు జరగకపోవడం.
  

5. ఇన్ఫెక్షన్లు మరియు వ్యాధులు (Infections and Diseases):

• లైంగిక సంక్రమణ వ్యాధులు (STIs): క్లామిడియా లేదా గోనేరియా వంటివి శుక్రకణ మార్గాల్లో అడ్డంకులను సృష్టించవచ్చు లేదా శుక్రకణ నాణ్యతను దెబ్బతీస్తాయి.
  
• వృషణాల లేదా ఎపిడిడైమిస్ వాపు (Orchitis or Epididymitis): గవదబిళ్లలు (Mumps) వంటి వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లు వృషణాలను దెబ్బతీస్తాయి.
  
• స్పెర్మ్‌పై ప్రతిరోధకాలు (Anti-sperm Antibodies): రోగనిరోధక వ్యవస్థ శుక్రకణాలను విదేశీ కణాలుగా గుర్తించి వాటిని నాశనం చేయడానికి ప్రయత్నించడం.
  

6. జన్యుపరమైన కారణాలు (Genetic Causes):

• క్రోమోజోమ్ సమస్యలు: క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్ (అదనపు ‘X’ క్రోమోజోమ్ ఉండటం) వంటివి.
• Y క్రోమోజోమ్‌లో మైక్రోడిలెషన్స్: శుక్రకణ ఉత్పత్తికి సంబంధించిన జన్యువులు Y క్రోమోజోమ్‌లో లేకపోవడం.
• సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ మ్యుటేషన్స్: కొన్ని సందర్భాల్లో, శుక్రకణ రవాణా మార్గాల్లో అడ్డంకులు లేదా వాస్ డిఫరెన్స్ లేకపోవడానికి కారణమవుతాయి.
  

7. జీవనశైలి మరియు పర్యావరణ కారకాలు (Lifestyle and Environmental Factors):

• ఆరోగ్య సమస్యలు: అధిక రక్తపోటు (High BP), మధుమేహం (Diabetes) వంటివి.
  
• స్థూలకాయం (Obesity): హార్మోన్ల సమతుల్యతను ప్రభావితం చేస్తుంది.
  
• ధూమపానం మరియు మద్యపానం (Smoking and Alcohol): శుక్రకణాల నాణ్యతను తగ్గిస్తాయి.
  
• కొన్ని మందులు: కీమోథెరపీ మందులు, టెస్టోస్టెరాన్ సప్లిమెంట్లు మొదలైనవి.
  
• రేడియేషన్‌కు గురికావడం: పర్యావరణ కాలుష్యం లేదా వృత్తిపరమైన రేడియేషన్.
  
• వృషణాలకు అధిక ఉష్ణోగ్రత: వేడి స్నానాలు, బిగుతైన లోదుస్తులు, ఎక్కువసేపు ల్యాప్‌టాప్‌ను ఒడిలో పెట్టుకోవడం.

సంతానలేమి సమస్యను ఎదుర్కొంటున్నట్లయితే, సరైన కారణాన్ని గుర్తించడానికి మరియు తగిన చికిత్స పొందడానికి సంతానోత్పత్తి నిపుణుడిని (Fertility Specialist) సంప్రదించడం చాలా ముఖ్యం.

పిల్లల కోసం ప్రయత్నిస్తున్నా పిల్లలు కలగడం లేదా?
మా వైద్య నిపుణులను సంప్రదించండి.

పురుషులు మరియు స్త్రీలు ఇద్దరిలో ఉండే సాధారణ కారకాలు

కొన్ని జీవనశైలి మరియు ఆరోగ్య కారకాలు ఇద్దరిలోనూ సంతానోత్పత్తిని దెబ్బతీస్తాయి:

• వయస్సు: స్త్రీలలో 35 తర్వాత, పురుషులలో 40-45 తర్వాత సంతానోత్పత్తి తగ్గుతుంది.
• ధూమపానం : ధూమపానం స్త్రీలలో అండాల నాణ్యతను తగ్గిస్తుంది మరియు అండాశయం వేగంగా వృద్ధాప్యం చెందేలా చేస్తుంది. పురుషులలో శుక్రకణాల సంఖ్యను, చలనశీలతను తగ్గించి, వాటి DNAను దెబ్బతీస్తుంది, తద్వారా ఫలదీకరణం మరియు ఆరోగ్యకరమైన గర్భధారణ అవకాశాలను తగ్గిస్తుంది.
• మద్యపానం (Alcohol): మద్యపానం స్త్రీలలో హార్మోన్ల సమతుల్యతను దెబ్బతీసి, అండం విడుదల (ఓవ్యులేషన్) ప్రక్రియను అడ్డుకుంటుంది. పురుషులలో టెస్టోస్టెరాన్ స్థాయిలను తగ్గించి, శుక్రకణాల సంఖ్య, చలనశీలత మరియు నాణ్యతను తీవ్రంగా తగ్గిస్తుంది.అధికంగా తాగేవారిలో గర్భం దాల్చే అవకాశాలు గణనీయంగా తగ్గుతాయి మరియు గర్భస్రావం (Miscarriage) అయ్యే ప్రమాదం పెరుగుతుంది.
  బరువు సమస్యలు: స్థూలకాయం (Obesity) లేదా తీవ్రమైన తక్కువ బరువు హార్మోన్ల సమతుల్యతను ప్రభావితం చేస్తుంది.
• ఒత్తిడి : అధిక మానసిక ఒత్తిడి హార్మోన్లను అస్తవ్యస్తం చేస్తుంది.
• కొన్ని రకాల మందులు: కొన్ని వైద్య చికిత్సలు లేదా మందుల దుష్ప్రభావాలలు సంతానలేమికి కారణం కావచ్చు.
• పరిసర కాలుష్యం : పురుగుమందులు లేదా ఇతర విష రసాయనాలకు గురికావడం.

తెలియని కారణాలు (Unexplained Infertility): సుమారు 10% జంటలలో, అన్ని పరీక్షలు సాధారణంగా ఉన్నప్పటికీ, సంతానలేమికి కారణం స్పష్టంగా తెలియకపోవచ్చు.

సంతానలేమి సమస్య ఉన్నట్లయితే, సంతానోత్పత్తి నిపుణులను (Fertility Specialist) సంప్రదించడం మరియు పూర్తి పరీక్షలు చేయించుకోవడం ఉత్తమ పరిష్కారం.

3. సంతానలేమికి చికిత్స

సంతానలేమికి కారణాన్ని బట్టి చికిత్స ఉంటుంది. చికిత్స విధానంలో సాధారణంగా మందుల ద్వారా మొదలుపెట్టి, అవసరాన్ని బట్టి శస్త్రచికిత్స లేదా అధునాతన సంతానోత్పత్తి పద్ధతులను (ART) ఉపయోగిస్తారు.

సంతానలేమి కారణాలకు చేసే ప్రధాన చికిత్సా విధానాలు ఇక్కడ వివరంగా ఇవ్వబడ్డాయి:

1. మందుల ద్వారా చికిత్స

సాధారణంగా స్త్రీలలో అండం విడుదలలో (Ovulation) సమస్యలు ఉన్నప్పుడు ఈ చికిత్స చేస్తారు.

• క్లోమిఫేన్ సిట్రేట్ (Clomiphene Citrate) / లెట్రోజోల్ (Letrozole): అండాశయం నుండి అండం విడుదలయ్యేలా ప్రేరేపించడానికి (Ovulation Induction) ఈ మందులను ఉపయోగిస్తారు.
• గోనడోట్రోపిన్స్ (Gonadotropins): ఇంజెక్షన్ల రూపంలో ఇచ్చే ఈ హార్మోన్లు, అండాశయాన్ని నేరుగా ప్రేరేపించి, ఒకటి కంటే ఎక్కువ అండాలను ఉత్పత్తి చేయడానికి సహాయపడతాయి.
• మెట్‌ఫార్మిన్ (Metformin): పాలిసిస్టిక్ ఓవరీ సిండ్రోమ్ (PCOS) ఉన్న స్త్రీలలో ఇన్సులిన్ నిరోధకతను తగ్గించడానికి మరియు అండం విడుదలను మెరుగుపరచడానికి దీనిని వాడవచ్చు.

2. శస్త్రచికిత్స

స్త్రీలలో ఫాలోపియన్ ట్యూబ్స్, గర్భాశయం లేదా అండాశయాలలో ఉన్న సమస్యలను సరిచేయడానికి శస్త్రచికిత్స అవసరం కావచ్చు.

• ఫాలోపియన్ ట్యూబ్స్ : అడ్డుపడిన లేదా దెబ్బతిన్న ఫాలోపియన్ ట్యూబ్‌లను సరిచేయడానికి లాపరోస్కోపిక్ శస్త్రచికిత్స చేస్తారు.
• ఎండోమెట్రియోసిస్ చికిత్స: గర్భాశయం వెలుపల పెరిగిన కణజాలాన్ని తొలగిస్తారు.
• గర్భాశయ సమస్యలు: గర్భాశయ ఫైబ్రాయిడ్లు లేదా పాలిప్స్‌ను తొలగించడం, లేదా పుట్టుకతో వచ్చిన గర్భాశయ లోపాలను సరిచేయడం.
• పురుషులలో: వరికోసీల్ (వృషణాలకు రక్త సరఫరా చేసే సిరలు ఉబ్బడం) వంటి సమస్యలకు శస్త్రచికిత్స చేస్తారు, ఇది శుక్రకణాల నాణ్యతను మెరుగుపరుస్తుంది.

3. అధునాతన పునరుత్పత్తి పద్ధతులు

మందులు మరియు శస్త్రచికిత్సలు పనిచేయనప్పుడు లేదా తీవ్రమైన సంతానలేమి సమస్యలు ఉన్నప్పుడు ఈ పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు.

ఇంట్రా-యుటెరైన్ ఇన్సెమినేషన్ (Intrauterine Insemination – IUI)

• విధానం: శుక్రకణాలను ప్రయోగశాలలో శుద్ధి చేసి, స్త్రీ అండం విడుదలయ్యే సమయంలో (ఓవ్యులేషన్) వాటిని నేరుగా గర్భాశయంలోకి ప్రవేశపెడతారు.
  
• ఎప్పుడు చేస్తారు: పురుషులలో శుక్రకణాల చలనశీలత కొద్దిగా తగ్గినప్పుడు, లేదా వివరించలేని సంతానలేమి (Unexplained Infertility) ఉన్నప్పుడు మొదటగా ఈ చికిత్సను ప్రయత్నిస్తారు.
  

ఇన్ విట్రో ఫెర్టిలైజేషన్ (In Vitro Fertilization – IVF)

• విధానం: స్త్రీ అండాశయం నుండి అండాలను సేకరించి, పురుషుడి శుక్రకణాలతో ప్రయోగశాలలో ఫలదీకరణం చేస్తారు. ఫలితంగా ఏర్పడిన పిండాన్ని (Embryo) తిరిగి స్త్రీ గర్భాశయంలోకి ప్రవేశపెడతారు.
  
• ఎప్పుడు చేస్తారు: ఫాలోపియన్ ట్యూబ్స్ పూర్తిగా అడ్డుపడినప్పుడు, తీవ్రమైన పురుష సంతానలేమి (ICSI పద్ధతితో కలిపి), లేదా IUI విఫలమైనప్పుడు.
  

ఇంట్రాసైటోప్లాస్మిక్ స్పర్మ్ ఇంజెక్షన్ (Intracytoplasmic Sperm Injection – ICSI)

• విధానం: ఇది IVF యొక్క ప్రత్యేక రూపం. ఒక్క శుక్రకణాన్ని నేరుగా ఒక్క అండంలోకి ఇంజెక్ట్ చేసి ఫలదీకరణం చేస్తారు.
  
• ఎప్పుడు చేస్తారు: పురుషులలో శుక్రకణాల సంఖ్య చాలా తక్కువగా ఉన్నప్పుడు లేదా చలనశీలత చాలా తక్కువగా ఉన్నప్పుడు.

సంతానలేమి సమస్యా?
భార్య, భర్త ఇద్దరూ యశోద వైద్య నిపుణులను వెంటనే సంప్రదించండి.

4. సంతానలేమి సమస్యకు ముందుగా తీసుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన జాగ్రత్తలు:

సంతానలేమి (Infertility) సమస్య రాకుండా లేదా సంతానోత్పత్తి (Fertility) అవకాశాలను పెంచడానికి స్త్రీలు మరియు పురుషులు ఇద్దరూ పాటించాల్సిన ముఖ్యమైన జీవనశైలి మరియు ఆరోగ్య జాగ్రత్తలు కింద వివరంగా ఇవ్వబడ్డాయి:

1. ఆరోగ్యకరమైన బరువును నిర్వహించడం

• అధిక బరువు (Obesity): అధిక బరువు హార్మోన్ల సమతుల్యతను (Hormonal Balance) దెబ్బతీస్తుంది, ముఖ్యంగా స్త్రీలలో అండం విడుదలను (Ovulation) ప్రభావితం చేస్తుంది. పురుషులలో టెస్టోస్టెరాన్ స్థాయిలను కూడా తగ్గిస్తుంది.
  
• తక్కువ బరువు (Underweight): చాలా తక్కువ బరువు ఉన్న స్త్రీలలో కూడా హార్మోన్లు సరిగా పనిచేయక అండం విడుదల ఆగిపోవచ్చు.
  

2. చెడు అలవాట్లకు దూరంగా ఉండటం

• ధూమపానం (Smoking): ధూమపానం పూర్తిగా మానేయాలి. ఇది స్త్రీలలో అండాల నాణ్యతను, పురుషులలో శుక్రకణాల సంఖ్య, చలనశీలతను తగ్గిస్తుంది మరియు DNAను దెబ్బతీస్తుంది.
  
• మద్యపానం (Alcohol): గర్భం కోసం ప్రయత్నించేటప్పుడు మద్యం సేవించడం తగ్గించాలి లేదా పూర్తిగా మానేయాలి. ఆల్కహాల్ హార్మోన్ల సమతుల్యత మరియు శుక్రకణాల నాణ్యత రెండింటినీ ప్రభావితం చేస్తుంది.
  
• మాదక ద్రవ్యాలు: ఏ రకమైన మాదక ద్రవ్యాల (Drugs) వాడకానికైనా దూరంగా ఉండాలి.
  

3. ఒత్తిడిని నియంత్రించడం

• తీవ్రమైన లేదా దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి హార్మోన్ల ఉత్పత్తిని ప్రభావితం చేసి, సంతానోత్పత్తిని తగ్గిస్తుంది.
  
• యోగా, ధ్యానం, తేలికపాటి వ్యాయామం లేదా మీకు నచ్చిన హాబీలను అనుసరించడం ద్వారా ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవాలి.
  

4. సమతుల్య ఆహారం తీసుకోవడం

• పండ్లు, కూరగాయలు, తృణధాన్యాలు మరియు కొవ్వు లేని మాంసాలు లేదా ప్రొటీన్లు అధికంగా ఉండే ఆహారం తీసుకోవాలి.
• ఆహారంలో ఫోలిక్ ఆమ్లం (Folic Acid), జింక్ (Zinc), విటమిన్-డి మరియు యాంటీఆక్సిడెంట్లు (Antioxidants) ఉండేలా చూసుకోవాలి.
  

పురుషులు తీసుకోవాల్సిన ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు

• వృషణాల ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడం: వృషణాలకు అధిక వేడి తగలడం శుక్రకణాల ఉత్పత్తిని తగ్గిస్తుంది. కాబట్టి, వేడి నీటి స్నానాలు, సావూనాలకు దూరంగా ఉండాలి మరియు బిగుతుగా ఉండే లోదుస్తులకు బదులుగా వదులుగా ఉండే లోదుస్తులను ధరించడం మంచిది.
  
• కంప్యూటర్లు/ల్యాప్‌టాప్‌లను ఒడిపై ఉంచుకోకపోవడం: వీటి నుండి వచ్చే వేడి కూడా శుక్రకణాలపై ప్రభావం చూపుతుంది.
  
• పర్యావరణ కాలుష్యాల నుండి రక్షణ: పురుగుమందులు, హెవీ మెటల్స్ లేదా పారిశ్రామిక రసాయనాలకు గురికాకుండా జాగ్రత్త వహించాలి.
  

స్త్రీలు తీసుకోవాల్సిన ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు

• రుతుచక్రాన్ని ట్రాక్ చేయడం (Tracking Menstrual Cycle): మీ రుతుచక్రం ఎప్పుడు జరుగుతుందో మరియు అండం విడుదల (Ovulation) ఎప్పుడు అవుతుందో తెలుసుకోవడం గర్భధారణకు సరైన సమయాన్ని గుర్తించడంలో సహాయపడుతుంది.
  
• లైంగికంగా సంక్రమించే వ్యాధుల నుండి రక్షణ (Preventing STDs): క్లామిడియా వంటి లైంగికంగా సంక్రమించే వ్యాధులు ఫాలోపియన్ ట్యూబ్‌లను దెబ్బతీసి సంతానలేమికి కారణమవుతాయి. సురక్షితమైన పద్ధతులు పాటించడం ముఖ్యం.
  
• క్రమం తప్పకుండా వైద్య పరీక్షలు: ఏదైనా దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సమస్య (థైరాయిడ్, డయాబెటిస్, PCOS వంటివి) ఉంటే, అవి సంతానోత్పత్తిని ప్రభావితం చేయకుండా ఉండేందుకు వైద్యుల సలహా మేరకు వాటిని నియంత్రణలో ఉంచుకోవాలి.
  

మీరు సంతానలేమి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారా? యశోద హాస్పిటల్స్ లో ఈ సమస్యకు చికిత్స అందించడానికి అత్యంత అనుభవజ్ఞులైన డాక్టర్లు అందుబాటులో ఉన్నారు.

మీ ఆరోగ్య సంరక్షణ గురించి ఏవైనా సందేహాలు ఉన్నాయా? సహాయం చేయడానికి మేము సిద్దంగా ఉన్నాము! మా అనుభవంతులైన నిపుణుల సలహా కొరకు +918065906165 కి కాల్ చేయగలరు.