రెండు సంవత్సరాల లోపు పిల్లలలో ఆటిజంను సూచించే ‘హెచ్చరిక సంకేతాలు’ ఇవే!

1. ఆటిజం అంటే?

2. 2 ఏళ్ల పిల్లలలో ఆటిజం లక్షణాలు

3.ప్రవర్తనా పరమైన ఆటిజం సంకేతాలు

4. ఆటిజంను ‘స్పెక్ట్రమ్’ అని ఎందుకు అంటారు?

5. ఇది గుర్తుంచుకోండి!

u003cpu003eమన రక్తంలో ప్రధానంగా నాలుగు ముఖ్య భాగాలు ఉంటాయి. ఇవి ప్లాస్మా, ఎర్ర రక్తకణాలు, తెల్ల రక్తకణాలు, ప్లేట్‌లెట్స్. రక్తంలో ఎర్ర రక్తకణాలు 44 శాతం ఉంటాయి. ఇవి ఊపిరితిత్తుల నుండి శరీరంలోని అన్ని భాగాలకు ఆక్సిజన్‌ను (హేమోగ్లోబిన్ ద్వారా) సరఫరా చేస్తాయి. ఎర్ర రక్త కణాల ఆకారం చాలా ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది, వీటిని శాస్త్రీయంగా ద్విపుటాకారము (Biconcave Disk) అని అంటారు.దీనిని సరళంగా చెప్పాలంటే, ఇది గుండ్రంగా, డోనట్ ఆకారంలో ఉంటుంది, కానీ మధ్యలో రంధ్రం ఉండదు.పక్క నుండి చూసినప్పుడు, కణం యొక్క అంచులు మందంగా ఉండి, మధ్య భాగం లోపలికి నొక్కినట్లుగా ఉంటుంది.u003c/pu003enu003cpu003eస్పిరోసైటోసిస్ (Spherocytosis) అనేది ఒక రకమైన u003ca href=u0022https://www.yashodahospitals.com/te/blog/the-hemoglobin-levels-are-very-low-in-iron-deficiency-anemia/u0022u003eరక్తహీనతu003c/au003e . ఈ స్థితిలో, సాధారణంగా ద్విపుటాకారంలో ఉండాల్సిన ఎర్ర రక్త కణాలు వాటి ఆకారాన్ని కోల్పోయి, గుండ్రటి బంతిలాంటి ఆకారంలోకి మారిపోతాయి. అందుకే దీనికి స్పిరోసైటోసిస్ (స్పియర్ అంటే గోళం/బంతి) అనే పేరు వచ్చింది.u003c/pu003e

ఆటిజం అంటే?

“అమ్మ… నాన్న…” – ఈ రెండు చిన్న పదాలు వినడానికి ప్రతీ తల్లిదండ్రులు ఎంతో ఆత్రుతగా ఎదురుచూస్తారు. బిడ్డ పలికే మొదటి పదం ఇంట్లో ఒక పండగలాంటి వాతావరణాన్ని తెస్తుంది. అయితే, తోటి పిల్లలు ముద్దు ముద్దుగా మాట్లాడుతుంటే, మీ బిడ్డ ఇంకా నిశ్శబ్దంగానే ఉన్నారా? లేదా తనకి కావాల్సిన వాటిని మాటల్లో చెప్పలేక ఇబ్బంది పడుతున్నారా?

చాలా సందర్భాలలో, “మా అబ్బాయి కూడా మూడేళ్లకే మాట్లాడాడు” అని పెద్దలు చెప్పే మాటలు మనకు కొంత ఊరటనివ్వవచ్చు. కానీ, ప్రస్తుత వైద్య పరిశోధనల ప్రకారం, మాటలు ఆలస్యం అవ్వడం (Speech Delay) అనేది కేవలం మాటలకు సంబంధించిన సమస్య మాత్రమే కాకపోవచ్చు. అది మెదడు ఎదుగుదలకు సంబంధించిన ఆటిజం (Autism Spectrum Disorder) వంటి స్థితికి ముందస్తు హెచ్చరిక కూడా కావచ్చు.

ఆటిజం అనేది ఒక వ్యాధి కాదు, అది ప్రపంచాన్ని చూసే ఒక భిన్నమైన కోణం. అయితే, దీనిని ఎంత త్వరగా గుర్తిస్తే, ఆ బిడ్డ భవిష్యత్తును అంత అద్భుతంగా తీర్చిదిద్దవచ్చు. ముఖ్యంగా రెండేళ్ల లోపు పిల్లల్లో కనిపించే కొన్ని సూక్ష్మమైన మార్పులను మనం ‘రెడ్ ఫ్లాగ్స్’ (Red Flags) అంటాము. ఈ హెచ్చరిక సంకేతాలను గమనించడం అంటే భయపడటం కాదు, మీ బిడ్డకు కావాల్సిన సరైన సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధమవ్వడం.

అసలు మాటలు రాకపోవడమే ఆటిజమా? లేదా ఇతర ప్రవర్తనలను కూడా గమనించాలా? రెండేళ్ల లోపు పిల్లల్లో మనం తప్పనిసరిగా అలర్ట్ అవ్వాల్సిన కీలక సంకేతాలు ఏమిటో ఇక్కడ వివరంగా తెలుసుకుందాం.

6 నెలల నుండి 2 ఏళ్ల పిల్లలలో ఆటిజం లక్షణాలు

మీ బిడ్డ ఎదుగుదలలో ప్రతి నెలా ఒక మైలురాయి (Milestone) లాంటిది. ఆటిజం లక్షణాలను ఎంత త్వరగా గుర్తిస్తే, అంత మెరుగైన ఫలితాలను సాధించవచ్చు. అందుకే, పుట్టినప్పటి నుండి రెండేళ్ల వరకు వయస్సు వారీగా మీరు గమనించాల్సిన ‘రెడ్ ఫ్లాగ్స్’ ఇక్కడ వివరంగా ఉన్నాయి:

1. 6 నెలల వయస్సులో ఆటిజం లక్షణాలు – హెచ్చరిక సంకేతాలు

ఈ వయస్సులో పిల్లలు సామాజికంగా స్పందించడం మొదలుపెడతారు.

• నవ్వుకు స్పందన లేకపోవడం: మీరు బిడ్డను చూసి నవ్వినప్పుడు లేదా ఆడించినప్పుడు వారు తిరిగి నవ్వకపోవడం (Social Smile).
• సూటిగా చూడలేకపోవడం: పాలు తాగేటప్పుడు లేదా ఆడుకునేటప్పుడు మీ కళ్ళలోకి నేరుగా చూడకపోవడం.
• భావోద్వేగాలు లేకపోవడం: ముఖంలో ఎటువంటి ఆనందం లేదా ఉత్సాహం కనిపించకపోవడం
  

2. 9 నెలల వయస్సులో ఆటిజం లక్షణాలు – హెచ్చరిక సంకేతాలు

ఈ దశలో పిల్లలు శబ్దాలతో మరియు ముఖ కవళికలతో కమ్యూనికేట్ చేయడానికి ప్రయత్నిస్తారు.

• తిరిగి శబ్దం చెయలేకపోవడం: మీరు ఏదైనా శబ్దం చేసినప్పుడు లేదా పిలిచినప్పుడు వారు తిరిగి శబ్దాలు (Sounds) చేయకపోవడం.
• ముఖ కవళికలు గమనించకపోవడం: మీరు నవ్వినా లేదా ఆశ్చర్యపోయినా బిడ్డ ముఖంలో ఎటువంటి మార్పు లేకపోవడం.
• పిలుపుకు స్పందన: తన పేరు పెట్టి పిలిచినప్పుడు అస్సలు పట్టించుకోనట్లుగా ఉండటం.

3. 12 నెలల వయస్సులో ఆటిజం లక్షణాలు – హెచ్చరిక సంకేతాలు

ఒక ఏడాది వచ్చేసరికి పిల్లలు సైగలు చేయడం, చిన్న చిన్న శబ్దాలు చేయడం నేర్చుకోవాలి.

• ముద్దు మాటలు లేవు: “బా-బా”, “దా-దా” వంటి ముద్దు ముద్దు మాటలు (Babbling) పలకకపోవడం.
  
• సైగలు చేయకపోవడం: తనకు కావాల్సిన వస్తువు వైపు వేలు చూపించడం (Pointing), ఎవరైనా వెళ్తుంటే ‘టాటా’ (Waving) చెప్పకపోవడం.
  
• వస్తువులను పంచుకోకపోవడం: తనకు నచ్చిన బొమ్మను మీకు చూపించడం లేదా మీతో కలిసి ఆడుకోవడానికి ప్రయత్నించకపోవడం.

4. 18 నెలల వయస్సులో ఆటిజం లక్షణాలు – హెచ్చరిక సంకేతాలు

ఈ వయస్సులో పిల్లలు కనీసం కొన్ని పదాలైనా మాట్లాడాలి మరియు ఊహించి ఆడుకోవాలి.

• పదాలు లేకపోవడం: కనీసం 5 నుండి 10 వరకు విడి పదాలు (అమ్మ, నాన్న, పాలు, అన్నం వంటివి) చెప్పలేకపోవడం.
  ప్రెటెండ్ ప్లే (Pretend Play) లేకపోవడం: ఖాళీ కప్పుతో టీ తాగుతున్నట్లు నటించడం లేదా బొమ్మలకు అన్నం తినిపించడం వంటివి చేయకపోవడం.
  
• ప్రవర్తన మార్పులు : వస్తువులను వింతగా వాసన చూడటం లేదా అనవసరంగా చేతులు ఊపడం (Hand flapping) వంటివి చేయడం.

5. 24 నెలల వయస్సులో ఆటిజం లక్షణాలు – హెచ్చరిక సంకేతాలు
రెండేళ్లు వచ్చేసరికి పిల్లలు చిన్న చిన్న వాక్యాలు మాట్లాడగలగాలి.

• రెండు పదాల వాక్యాలు లేకపోవడం : “మమ్మీ రా”, “పాలు కావాలి” వంటి రెండు పదాల అర్థవంతమైన వాక్యాలు చెప్పలేకపోవడం.
• ఎకోలాలియా (Echolalia): మీరు అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పకుండా, మీరు అన్న మాటలనే మళ్ళీ మళ్ళీ అనడం (ఉదా: “నీ పేరు ఏంటి?” అని అడిగితే, తిరిగి “నీ పేరు ఏంటి?” అనడం).
• వస్తువులపై అతిగా ఇష్టం: బొమ్మలతో ఆడుకోకుండా, కేవలం వాటి చక్రాలను తిప్పుతూ గంటల తరబడి గడపడం లేదా వస్తువులను ఒకే వరుసలో అమర్చడం.

అత్యంత ముఖ్యమైన హెచ్చరిక (Major Red Flag):
ఏ వయస్సులోనైనా, బిడ్డ అంతకుముందు నేర్చుకున్న పనులు లేదా మాటలను అకస్మాత్తుగా మర్చిపోవడం (Regression) జరిగితే, దానిని అత్యంత సీరియస్‌గా తీసుకోవాలి. ఉదాహరణకు: ఏడాది వయస్సులో ‘టాటా’ చెప్పిన బిడ్డ, 18 నెలల వచ్చేసరికి అది చేయడం మానేస్తే వెంటనే డాక్టర్‌ను సంప్రదించాలి.

తల్లిదండ్రులకు సూచన:
ఈ లక్షణాలు ఒక బిడ్డలో ఉన్నంత మాత్రాన అది ఖచ్చితంగా ఆటిజం అని చెప్పలేము. కానీ, ఈ ‘రెడ్ ఫ్లాగ్స్’ కనిపిస్తే మాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా నిపుణులైన పీడియాట్రిషియన్‌ను కలవడం మీ బాధ్యత.

మీ పిల్లలలో పై లక్షణాలు కనిపిస్తున్నాయా?

నిర్లక్ష్యం చేయకుండా యశోద వైద్య నిపుణులను సంప్రదించండి!

2 ఏళ్ల లోపు పిల్లల్లో ప్రవర్తనా పరమైన ఆటిజం హెచ్చరిక సంకేతాలు

రెండేళ్ల లోపు పిల్లల్లో మాటలు రావడం ఒక ఎత్తు అయితే, వారి ప్రవర్తన (Behavior) ద్వారా ఇచ్చే సంకేతాలు అంతకంటే ముఖ్యం. ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ (ASD) ఉన్న పిల్లల్లో ప్రవర్తనా పరమైన మార్పులు చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి.

మీ బ్లాగ్ కోసం ఈ ప్రవర్తనా పరమైన హెచ్చరిక సంకేతాలను (Behavioral Red Flags) నాలుగు ప్రధాన విభాగాలుగా ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.

1. ఎదుటివారిని గమనించడం

ఆటిజం ఉన్న పిల్లలు ఇతరులతో సంబంధం ఏర్పరచుకోవడంలో ఇబ్బంది పడతారు. దీనిని ఈ కింది లక్షణాల ద్వారా గుర్తించవచ్చు:

• సూటిగా చూడకపోవడం (Poor Eye Contact): మీరు మాట్లాడుతున్నప్పుడు లేదా పాలు ఇస్తున్నప్పుడు మీ కళ్ళలోకి చూడకపోవడం. వారు మీ ముఖం కంటే వస్తువుల వైపు ఎక్కువగా చూస్తుంటారు.
• పేరు పెట్టి పిలిచినా స్పందించకపోవడం: మీ బిడ్డ తన పేరు పిలిచినప్పుడు అస్సలు పట్టించుకోకపోవడం. కొన్నిసార్లు వీరికి వినికిడి సమస్య ఉందేమో అని తల్లిదండ్రులు భ్రమపడతారు, కానీ పరీక్ష చేస్తే వినికిడి సాధారణంగానే ఉంటుంది.
• జాయింట్ అటెన్షన్ (Joint Attention) లేకపోవడం: ఉదాహరణకు, ఆకాశంలో విమానం వెళ్తుంటే వేలు చూపించి (Pointing) మిమ్మల్ని చూడమని కోరకపోవడం. అలాగే మీరు ఏదైనా వస్తువును చూపిస్తే, దాని వైపు చూడకపోవడం.

2. పునరావృత మరియు అసాధారణ కదలికలు (Repetitive Behaviors)

వీటిని ‘స్టిమ్మింగ్’ అని కూడా అంటారు. ఇవి ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడానికి లేదా ఉత్సాహం కోసం చేసే కదలికలు:

• హ్యాండ్ ఫ్లాపింగ్ (Hand Flapping): ఉత్సాహం వచ్చినప్పుడు లేదా ఆందోళన కలిగినప్పుడు చేతులను పక్షి రెక్కల మాదిరిగా విపరీతంగా ఆడించడం.
• శరీరాన్ని ఊపడం (Rocking) లేదా తిరగడం: ఒకే చోట నిలబడి గిరగిర తిరగడం లేదా కూర్చున్న చోటే శరీరాన్ని ముందుకు వెనుకకు ఊపడం.
• వేళ్లపై నడవడం (Toe Walking): సాధారణంగా నడవకుండా పాదం ముందు భాగం (వేళ్లపై) నడవడం. ఇది అందరిలో ఆటిజం కాదు, కానీ ఇతర లక్షణాలతో కలిసి ఉంటే గమనించాలి.

3. వస్తువులతో ఆడుకునే పద్ధతి (Unusual Play Patterns)

ఆటిజం ఉన్న పిల్లలు బొమ్మలతో ఆడుకునే విధానం చాలా భిన్నంగా ఉంటుంది:

• వస్తువులను అమర్చడం (Lining up objects): బొమ్మలతో ఆడుకోకుండా వాటిని ఒకే వరుసలో (Line) అమర్చడం. ఆ వరుసను ఎవరైనా చెడగొడితే విపరీతంగా ఏడవడం లేదా కోపం తెచ్చుకోవడం.
• వస్తువుల భాగాలపైనే దృష్టి (Fixation on parts): ఒక కారు బొమ్మను తీసుకుంటే దానితో ఆడుకోకుండా, కేవలం దాని చక్రాలను (Wheels) గంటల తరబడి తిప్పుతూ గమనిస్తుండటం.
• ఊహాత్మక ఆట లేకపోవడం (Lack of Pretend Play): ఖాళీ కప్పుతో టీ తాగుతున్నట్లు నటించడం లేదా ఫోన్ పట్టుకుని మాట్లాడుతున్నట్లు నటించడం వంటి ‘ప్రెటెండ్ ప్లే’ వీరికి అస్సలు రాదు.

4. ఇంద్రియ స్పందనలు (Sensory Sensitivities)

వీరి మెదడు బాహ్య ప్రపంచం నుండి వచ్చే శబ్దాలను, వెలుతురును భిన్నంగా ప్రాసెస్ చేస్తుంది:

• శబ్దాలకు భయం: మిక్సీ శబ్దం, వాక్యూమ్ క్లీనర్ లేదా బాణసంచా శబ్దాలకు చెవులు మూసుకుని విపరీతంగా ఏడవడం (Sensory Overload).
• ఆహారపు అలవాట్లు (Picky Eating): ఆహారం రుచి కంటే దాని స్పర్శ (Texture) ఆధారంగా ఇష్టపడతారు. కొన్ని రకాల మెత్తటి ఆహారాలను అస్సలు ముట్టుకోకపోవడం లేదా కేవలం గట్టి పదార్థాలనే తినడం.
• స్పర్శను ఇష్టపడకపోవడం: ఎవరైనా ఎత్తుకున్నా లేదా ముద్దు పెట్టుకున్నా విదిలించుకోవడం.

తల్లిదండ్రుల కోసం ఒక ముఖ్య గమనిక

పైన చెప్పిన లక్షణాలలో ఒకటి రెండు ఉన్నంత మాత్రాన భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ అనేక లక్షణాలు కలిసి కనిపిస్తుంటే మాత్రం వెంటనే నిపుణులైన పీడియాట్రిషియన్ లేదా డెవలప్‌మెంటల్ ఎక్స్‌పర్ట్‌ని సంప్రదించాలి. వేచి చూడటం కంటే పరీక్షించుకోవడం ఎప్పుడూ మంచిది.

ఆటిజంను ‘స్పెక్ట్రమ్’ అని ఎందుకు అంటారు?

ఆటిజంను కేవలం ‘ఆటిజం’ అనకుండా ‘ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్’ (Autism Spectrum Disorder – ASD) అని పిలవడానికి ఒక బలమైన కారణం ఉంది. సాధారణంగా ఏదైనా జబ్బు ఉంటే అందరిలోనూ ఒకే రకమైన లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. కానీ ఆటిజం విషయంలో అలా జరగదు. ఆటిజం ఉన్న ఇద్దరు వ్యక్తులు ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండరు. వారిలో ఉండే లోపాలు, ప్రతిభ మరియు ప్రవర్తనలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. అందుకే దీనిని ఒక ‘స్పెక్ట్రమ్’ (రంగుల విల్లంబు వంటిది) అని అంటారు.

దీనిని అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ కింది 4 ముఖ్యమైన కారణాలను చూడండి:

1. లక్షణాల తీవ్రతలో తేడాలు

ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్‌లో ఒక చివర అత్యంత ప్రతిభావంతులు ఉంటే, మరో చివర రోజువారీ పనులకు ఇతరులపై ఆధారపడే వారు ఉంటారు.

• మైల్డ్ (Mild): కొందరు పిల్లలు సాధారణంగానే కనిపిస్తారు, మాట్లాడుతుంటారు. కానీ సామాజికంగా ఇతరులతో కలవడంలో ఇబ్బంది పడతారు.
• సివియర్ (Severe): మరికొందరికి అసలు మాటలు రావు (Non-verbal) మరియు ప్రవర్తనలో తీవ్రమైన మార్పులు ఉంటాయి.

2. ఆటిజం ఎక్కువ,తక్కువ అని ఉండదు

చాలా మంది ఆటిజంను ఒక లైన్ లాగా భావిస్తారు (అంటే తక్కువ ఆటిజం నుండి ఎక్కువ ఆటిజం వరకు). కానీ ఇది తప్పు.
ప్రతి బిడ్డలో ఈ కింది అంశాలు వేర్వేరు స్థాయిలో ఉంటాయి:

• సాంఘిక నైపుణ్యం (Social Skills): ఒకరు ఇతరులతో అస్సలు కలవలేకపోవచ్చు.
• సెన్సరీ స్పందన (Sensory Processing): ఒకరు శబ్దాలకు భయపడవచ్చు, మరొకరు వెలుతురును ఇష్టపడకపోవచ్చు.
• మోటార్ స్కిల్స్ (Motor Skills): ఒకరు నడవడంలో లేదా పట్టుకోవడంలో ఇబ్బంది పడవచ్చు.
  భాషా నైపుణ్యం (Language): ఒకరు అద్భుతంగా మాట్లాడగలరు, మరొకరు సైగలతోనే కమ్యూనికేట్ చేస్తారు.

3. విభిన్నమైన బలహీనతలు – విభిన్నమైన బలాలు

ఆటిజం ఉన్న పిల్లల్లో కేవలం లోపాలు మాత్రమే ఉండవు, అసాధారణమైన శక్తులు కూడా ఉంటాయి.

• Strengths: కొందరికి అద్భుతమైన జ్ఞాపకశక్తి ఉంటుంది. మ్యాప్స్, మ్యాథమెటిక్స్, లేదా మ్యూజిక్‌లో వీరు జీనియస్ లాగా ఉంటారు.
• Challenges: అదే సమయంలో వీరు కంటి చూపు (Eye contact) కలపడం లేదా బూట్లు కట్టుకోవడం వంటి చిన్న పనుల్లో ఇబ్బంది పడవచ్చు.

4. సపోర్ట్ లెవల్స్

వైద్యులు ఇప్పుడు ఆటిజంను మూడు స్థాయిలుగా (Levels) విభజిస్తున్నారు:

• Level 1: కొద్దిపాటి సహాయం అవసరమయ్యే వారు (Requires Support).
• Level 2: మధ్యస్థంగా సహాయం అవసరమయ్యే వారు (Requires Substantial Support).
• Level 3: ప్రతి విషయంలోనూ సహాయం అవసరమయ్యే వారు (Requires Very Substantial Support).

ఇది గుర్తుంచుకోండి

ప్రతి బిడ్డ ఎదుగుదల వేగం భిన్నంగా ఉంటుంది. కాబట్టి పైన పేర్కొన్న లక్షణాలు ఒకటి లేదా రెండు కనిపించినంత మాత్రాన భయపడాల్సిన పనిలేదు. అయితే, ఈ సంకేతాల పట్ల అవగాహన కలిగి ఉండటం వల్ల మనం సరైన సమయంలో నిపుణులను సంప్రదించే అవకాశం ఉంటుంది. ఆటిజం విషయంలో ముందస్తు చికిత్స అనేది అత్యంత కీలకం. ఇది పిల్లలలో సామాజిక మరియు కమ్యూనికేషన్ నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడానికి ఎంతో తోడ్పడుతుంది. మీ బిడ్డ ఎదుగుదలపై మీకు ఏమాత్రం సందేహం ఉన్నా, వెంటనే పీడియాట్రిషియన్ లేదా డెవలప్‌మెంటల్ స్పెషలిస్ట్‌ను సంప్రదించడం ఉత్తమ మార్గం.

మీ ఆరోగ్య సంరక్షణ గురించి ఏవైనా సందేహాలు ఉన్నాయా? సహాయం చేయడానికి మేము సిద్దంగా ఉన్నాము! మా అనుభవంతులైన నిపుణుల సలహా కొరకు +918065906165 కి కాల్ చేయగలరు.