డీప్వెయిన్ థ్రాంబోసిస్ అంటే? కారణాలు, లక్షణాలు, చికిత్స, నివారణ

1. డీప్వెయిన్ థ్రాంబోసిస్ అంటే?

మనం సాధారణంగా గుండెపోటు లేదా క్యా఍఍఍నన వంటి పెద్ద జబ్బుల గురించి భయపడుతుంం. కానీ మన శరీరంలోని రక్త ప్రసరణ వ్యవవథస చిన్న అడ్డంకి ఏర్పడినా అది పెద్ద విెద్ద వి దారితీస్తుంది. మన కాలి రక్తనాళాల్లో మెల్లగా, నిశ౰్఍బశ పెరిగే ఒక చిన్న రక్తపు గడ్డ కూడా అంం ప్రమాదకరమని మీకు తెలుసా؟ సాధారణంగా రక్తం ద్రవ రూపంలో ప్రవహ్ిి ఉండాలి. కానీ، రక్త ప్రసరణ నెమ్మదించినేప్పుడల రక్తనాళాలు దెబ్బతిన్నప్పుడు, రక్తం గడ్డకట్టి ఒక చిన్న ముద్దలా (کلوٹ) మారుతిి. ఇది కాలులోని రక్త ప్రవాహాన్ని అడ్డుకుంటుంది.

రక్తనాళాల్లో రక్తం గడ్డకట్టి ప్రహరవి అడ్డుకోవడాన్ని డీప్ వెయిన్ థ్ిన్ థ్రాంంసబబ آتواتر చాలా మంది దీనిని సాధారణ కండరాల నొపప఍ి పొరబడుతుంటారు, కానీ సరైన సమయంలో గుర్తించకపోతే ఇది ఊపిరితిత్ఱుల పఁనితుల దెబ్బతీస్తుంది. కాలులో గడ్డకట్టిన రక్తం విడిపోయి, ఍త ప్రవాహం ద్వారా ప్రయాణించి చేరుకోవచ్చు. దీనివలన రక్తనాళాలు మూసుకునిపోయి ప్రాణాపాయం కలగవచ్చు.

2. డీప్వెయిన్ థ్రాంబోసిస్ కారణాలు

డీప్వెయిన్ థ్రాంబోసిసి ప్రధానంగా మూడు రకాల పరిస్థితులు కారణమవుతాయి. వైద్య పరిభాషలో దీనిని 'విర్చోస్ ట్డయై (Virchow's Triad) అని పిలుస్తారు. అంటే రక్తనాళం దెబ్బతినడం, రక్త ప్రణస నెమ్మదించడం, మరియు రక్తం సాధారణం కం త్వరగా గడ్డకట్టే స్వభావం కలిగి ఉంండడ.

వీటి గురించి వివరణాత్మక కారణాలు ఇకకడ ఉన్నాయి:

1. కదలిక లేకపోవడం (غیرفعالیت/ جمود)

రక్తం నిరంతరం ప్రవహిస్తూ ఉంటే గడ్఍టడడ అవకాశం తక్కువ. కానీ కదలిక తగ్గినప్పుడు రక్తం కాలలిక నిలిచిపోయి గడ్డకట్టే ముప్పు పెరుగఁత.

• సుదీర్ఘ ప్రయాణాలు: విమానాలు, బస్సులు లేదా కార్లలో 4 గంంకట. ఎక్కువ సేపు కాళ్లు కదపకుండా కూర్వవడవడన సిరల్లో రక్తం గడ్డకట్టే అవకాశం ఉంిదద.
• శస్త్రచికిత్స తర్వాత బెడ్ రెస్ట్: ఏదైనా పెద్ద ఆపరేషన్ జరిగినప్పుడు లైనా ప్రమాదం వల్ల కదలలేని స్థితిలో ఎక్వకవ రోజులు పడకపైనే ఉండటం వలన కూడా కాళ౰్లి సిరల్లో రక్తం గడ్డకట్టే అవకాశం ఉంిదద.
• పక్షవాతం: కాళ్లు పడిపోవడం వల్ల కండరాల క్లిక కవలిక లవర వలన డీప్ వెయిన్ థ్రాంబోసిస్కలిగపే కలిగే ఎక్కువగా ఉంది.

2. రక్తనాళాలకు గాయం (رگ کی چوٹ)

రక్తనాళం లోపలి పొర దెబ్బతిన్నప్పోపలి ఆ గాయాన్ని మాన్పడానికి రక్తాన్ని గడ్డకట్టిస్తుంది. కొన్నిసార్లు ఈ ప్రక్రియలో అనవసరమ్డడన ఏర్పడవచ్చు.

• ఎముకలు విరగడం: ముఖ్యంగా తుంటి (Hip) లేదా కాలు ఎముక విరిగినప్పుడు చుట్టుపక్కల ఉఱన్న రఁన్న దెబ్బతింటాయి. దీనివలన
  
• సర్జరీ: మోకాలు లేదా తుంటి మార్పిడి శస్త్రకికి సమయంలో రక్తనాళాలకు గాయం అయ్యే అవకంంి.
• కాథెటర్లు: వైద్య అవసరాల కోసం సిరల్లోకి గొట్టానాన పంపినప్పుడు రక్తనాళాల గోడలు దెబ్బతినవచ్చు.

3. అనారోగ్య సమస్యలు మరియు జన్యుపరమైన కారణాలు

కొన్ని వ్యాధుల వల్ల రక్తం సహజంగా ఉి఍నంగా ఉి దానికంటే చిక్కగా మారుతుంది.

• క్యాన్సర్: కొన్ని రకాల క్యాన్సర్లు మరియు వాటి చికిత్సకు వాడే కీమోథెరపీ రక్తం గడ్డకట్టేలా చేస్తాయి.
• గుండె మరియు ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు: గుండె వైఫల్యం (دل کی خرابی) ఉన్నప్పుడు రక్త ప్రసరణ నెమ్మదిస్ంిు.
• జన్యు లోపాలు: కొందరికి పుట్టుకతోనే రక్తం త్వరేగా గడడ఍఍డట లక్షణం (وراثت میں جمنے کی خرابی) وغیرہ۔
• ఇన్ఫ్లమేటరీ వ్యాధులు: క్రోన్'స్ డిసీజ్ లేదా అల్సరేటివ్ కి్ివ్ కిసీజ్ వంటి సమస్యలు ఉన్నవారిలో రిస్క్ ఎక్వర

4. హార్మోన్లు మరియు జీవనశైలి

• గర్భధారణ: గర్భం దాల్చినప్పుడు మహిళల శరీరంలో హార్మోన్ల మార్పుల వల్ల మరియు గర్భాయ సిరలపై ఒత్తిడి తేవడం వల్ల రక్తం గడడతతిడి అవకాశం ఉంటుంది. డెలివరీ తర్వాత 6 వారాల వరకు ఈ ముప్పు ఉంటుంది.
  
• మందులు: గర్భనిరోధక మాత్రలు (برتھ کنٹرول گولیاں) రీప్లేస్మెంట్ థెరపీ వాడేవారిలో ఈస్ట్రోజెన్ స్థాయిలు పెరిగి రక్తం చిక్కబడుతుంది.
• అధిక బరువు (موٹاپا): శరీర బరువు పెరగడం వల్ల కాళ్లు మరియు పొత్తికడుపులోని సిరలపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది.
• ధూమపానం: పొగత్రాగడం వల్ల రక్త౤నాళాపినల దెబ్బతింటుంది మరియు రక్తం గడ్డకట్ట స్వభావం పెరుగుతుంది.
• వయస్సు: 60 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో ఈ సమసేవయర అవకాశం ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఏ వయసు. వారికైనా ఇది రావచ్చు.

3. డీప్వెయిన్ థ్రాంబోసిస్ లక్షణాలు

ڈی وی ٹی (DVT) 50% మందికి ఎటువంటి లక్షణాలు బిిి కనిపించవు. అందుకే దీనిని 'నిశ్శబ్ద వ్యాధి' అని కి آتواتر అయితే, లక్షణాలు కనిపించినప్పుడు అవవవి ప్రధానంగా కాళ్లలో (ముఖ్యంగా పిక్క భం) కనిపిస్తాయి.

దీని లక్షణాల గురించి వివరణాత్మక సమంరత్మక ఇక్కడ ఉంది:

1. ప్రధాన లక్షణాలు (عام علامات)

• واعظ (سوجن): సాధారణంగా ఒక కాలులో మాత్రమే అకస్మ఍఍ాా వాపు వస్తుంది. పాదం, చీలమండ లేదా పిక్క భాగం వాపుకు గురవుతుంది. రెండు కాళ్లూ వాపు రావడం DVTలో చాలా అరుు.
• నొప్పి (درد): కాలులో విపరీతమైన నొప్పి లేదా కండరార పట్టేసినట్లు (Cramp) అనిపిస్తుంది. ఈ నొప్పి పిక్క (بچھڑا) భాగం నుండి మొదలై కాా మొత్తం వ్యాపించవచ్చు. నడిచేటప్పుడు లేదా నిలబడినప్పుడు పుడు మరింత పెరుగుతుంది.
• చర్మం రంగు మారడం (رنگنا): రక్తం గడ్డకట్టిన చోట చర్మం ఎర్రగా మారుతుంది. కొన్నిసార్లు రక్తం నిలిచిపోవడం వలోవడం నీలం లేదా ఊదా (جامنی) రంగులోకి మారవచ్చు.
• వేడి (گرمی): వాపు లేదా నొప్పి ఉన్న ప్రాంతంలో, తాిక శరీరంలోని ఇతర భాగాల కంటే ఆ ప్రదేశం వి అనిపిస్తుంది.

2. ప్రాణాపాయ సంకేతాలు (پلمونری ایمبولزم)

DVT యొక్క అత్యంత ప్రమాదకరమైన దశ పల్మనన ఎంబోలిజం (PE) కాలులోని రక్తపు గడ్డ విడిపోయి రక్఍వవత ڈیفنس సంభవిస్తుంది. ఇది ప్రాణాపాయ స్థితి. దీని లక్షణాలు ఇలా ఉంటాయి:

• అకస్మాత్తుగా శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబబ౦ర కలగడం (سانس کی قلت).
• ఛాతీ నొప్పి (లోతుగా గాలి పీల్చినప్పుడు లేదా దగ్గినప్పుడు నొప్పి పెరుగుతుంది)۔
• తల తిరగడం, కళ్ళు తిరగడం లేదా స్పృహ తప్పడం.
• గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం (تیز نبض)۔
• దగ్గినప్పుడు రక్తం పడటం.

వైద్యుడిని ఎప్పుడు సంప్రదించాలి؟

మీకు పైన చెప్పిన కాలి వాపు లేదా నొపపి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే డాక్టరున సంప్రదించాలి. ఒకవేళ శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బ౤ది లరే నొప్పి ఉంటే, అది పల్మనరీ ఎంబోలిజం కకచ కాబట్టి ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకూడదు.

కాలు వాపుతో పాటుగా తీవ్రమైన నొప్పి కలుగుతుందా؟

ఆలస్యం చేయకుండా మా వైద్యులను సంప్డిద!

4. డీప్వెయిన్ థ్రాంబోసిస్ చికిత్స

ڈی وی ٹی (DVT)۔ ప్రధానంగా మూడు ముఖ్యమైన లక్ష్యాలతో చేయబడుతుంది:

1. రక్తపు గడ్డ మరింత పెరగకుండా ఆపడం
2. గడ్డ విడిపోయి ఊపిరితిత్తులకు (پلمونری ایمبولزم) వెళ్లకుండా జాగ్రత్త పడటం.
3. భవిష్యత్తులో మళ్ళీ రక్తం గడ్డకట్టకుండా నిరోధించడం.

దీని చికిత్సా విధానాలు ఇక్కడ వివరంరం ఉన్నాయి:

1. బ్లడ్ థిన్నర్స్ (Anticoagulants)
یہاں DVT ఇచ్చే అత్యంత సాధారణ చికిత్స ఈ మందులు రక్తాన్ని పల్చబరుస్తాయి.

• పనితీరు: ఇవి ఇప్పటికే ఉన్న గడ్డను కరిగించవకు, అది మరింత పెరగకుండా ఆపుతాయి. తద్వారా శరీరం కాలక్రమేణా ఆ గడ్డను సజం కరిగించుకుంటుంది.
• ریکال: ఇవి ఇంజెక్షన్లు (Heparin) లేదా టాబ్లెట్ల (Warxabanfarin) రూపంలో ఉంటాయి.
• కాలపరిమితి: సాధారణంగా వీటిని 3 నుండి 6 నెలల పాటు వాడాల్సి ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు జీవితాంతం వాడాల్సివాల్సి

2. క్లాట్ బస్టర్స్ (Thrombolytics)
రక్తపు గడ్డ చాలా పెద్దదిగా ఉన్ిగా ఉన్నప్ఁడపర ప్రాణాపాయం (ఊపిరితిత్తులకు చేరడం) ఉన్నప్పుడు వీటిని వాడతారు.

• పనితీరు: ఈ మందులను నేరుగా రక్తనాళంలోకి ఇంజ఍఍఍఍కి ద్వారా పంపిస్తారు. ఇవి రక్తపు గడ్డను వేగంగా కరిగించేసియ.
• ముప్పు: వీటివల్ల రక్తస్రావం (خون بہنا) అయ్యే, అందుకే వీటిని కేవలం అత్యవసర పరుిస్ిథి ఐసీయూ (ICU) పర్యవేక్షణలో మాత్రమే ఇస్తఁార.

3. వేనా కావా ఫిల్టర్స్ (وینا کاوا فلٹرز)
కొంతమందికి బ్లడ్ థిన్నర్స్ వాడటం సంాడటం కాదు (ఉదాహరణకు తీవ్రమైన రక్తస్రావం య ప్రమాదం ఉన్నవారు)۔ అటువంటప్పుడు ఈ పద్ధతిని వాడతారు.

• పద్ధతి: పొత్తికడుపులోని ప్రధాన రకక఍఍నాన Cava) లో ఒక చిన్న జల్లెడ లేదా గొడుగు వంటి ఫిల్టర్ను అమర్చుతారు.
• ఉపయోగం: కాలిలో గడ్డకట్టిన రక్తం విపిడయ పైకి ప్రయాణించినా, ఈ ఫిల్టర్ దానిని ఊపిరితిత్తులకు చేరకుండా మధ్యలోనే పట్టుకుంటుంది.

4. కంప్రెషన్ స్టాకింగ్స్ (کمپریشن جرابیں)
ఇవి ప్రత్యేకంగా తయారు చేయబడిన సాకు్ర.

• పనితీరు: ఇవి కాళ్లపై తగినంత ఒత్తిడిని కలిగిిి. దీనివల్ల రక్తం కాళ్లలో నిలిచిపోకుంరో గుండె వైపు ప్రవహించేలా చేస్తాయి.
• ప్రయోజనం: ఇవి వాపును తగ్గిస్తాయి మరియు 'పోస్ట్-థ్రాంబోటిక్ సిండ్రోమ్' నొప్పి మరియు వాపు) రాకుండా కాపాడతాయ. వీటిని కనీసం రెండేళ్ల పాటు వాైడమని వాడమని వాడమని సూచిస్తుంటారు.

5. సర్జరీ (تھرومبیکٹومی)
ఇది చాలా అరుదుగా చేసే చికిత్స. రక్తపు గడ్డ చాలా పెద్దదిగా ఉండి, రక్తనాళాన్ని పూర్తిగా మూసివేసి, కిాి కణజాలం (ٹشو) చనిపోయే ప్రమాదం ఉన్నప్పుడడ శస్త్రచికిత్స ద్వారా ఆ గడ్డను తొలలరసత.

ముఖ్యమైన సూచనలు:

• ن: చికిత్స మొదలైన తర్వాత వైద్యు్స మొదలైన వీలైనంత త్వరగా నడవమని ప్రోత్సహిసఁ్త. నడక వల్ల రక్త ప్రసరణ మెరుగుపడుతుందదద.
• కాలును ఎత్తులో ఉంచడం: పడుకున్నప్పుడు కాలి కింద దిండు ప్పుడు గుండె కంటే కొంచెం ఎత్తులో ఉంచడం వలవవపు తగ్గుతుంది.

5. డీప్వెయిన్ థ్రాంబోసిస్ నివారణ

ڈی وی ٹی (ڈی وی ٹی)۔ తీవ్రమైన సమస్య అయినప్పటికీ, సరైన జాగ్రత్తలు పాటించడం ద్వారి నివారించవచ్చు. ముఖ్యంగా ఎక్కువ సేపు కూర్చుని ఉంవడరేర మరియు సర్జరీలు చేయించుకున్న వారు చాచ జాగ్రత్తగా ఉండాలి.

నివారణకు పాటించాల్సిన ముఖ్యమైన పఁధఱమైన ఇక్కడ ఉన్నాయి:

1. శారీరక కదలిక (جسمانی نقل و حرکت)

రక్తం గడ్డకట్టకుండా ఉండటానికకి రక్త నిరంతరం జరుగుతూ ఉండాలి.

• ن: ప్రతిరోజూ కనీసం 30 నిమిషాల పాటు నడవలవడవ కాళ్లలోని సిరలు చురుగ్గా ఉంటాయి.
  
• విరామం తీసుకోండి: మీరు ఆఫీసులో గంటల తరబడి కూర్చుని పనిచేసేవారైతే, ప్రతి గంటకు ఒకసారి ల5 నిమిషాల పాటు అటు ఇటు నడవండి.
  
• కాలి వ్యాయామాలు: కూర్చున్న చోటే మీ పాదాలను గుండ్రంగర తిప్పడం (ٹخنوں کی گردش) ఆడించడం వల్ల రక్త ప్రసరణ మెరుగుపడఁి.

2. ప్రయాణాల్లో జాగ్రత్తలు (ٹریول ٹپس)

సుదీర్ఘ ప్రయాణాలు (4 గంటల కంటే ఎక్కువ) చేసేటప్పుడు DVT ముప్పు ఎక్కువగి

• దుస్తులు: ప్రయాణాల్లో చాలా బిగుతుగా ఉంేడే జీలఱనన దుస్తులు వేసుకోకండి. వదులుగా ఉండే సౌకర్యవంతమైన దుస్తులు ధరించండి.
• కదులుతూ ఉండండి: విమానంలో లేదా రైలులో ఉన్నప్పుడు అప్పుడప్పుడు నడవండి. కారులో వెళ్తుంటే ప్రతి రెండు గంటలరకి ఆపి కొంచెం దూరం నడవండి.
• పాదాల కదలిక: సీట్లోనే కూర్చుని మీ పిక్క కండరాలనో బిగించి మళ్ళీ వదులుతూ ఉండండి. దీనిని “కాఫ్ పంప్ ఎక్సర్సైజ్” అంటార్.
  

3. వైద్యపరమైన నివారణ (طبی روک تھام)

కొంతమందికి సహజంగానే రిస్క్ ఎక్కువగ ఉంటుంది. వారు వైద్యుల సలహాతో ఈ క్రిందివి పాిిి

• కంప్రెషన్ స్టాకింగ్స్: ఇవి కాళ్లపై సరైన ఒత్తిడిని కలిగింంచి నిల్వ ఉండకుండా చేస్తాయి. ప్రయాణాల్లో లేదా శస్త్రచికిత్స తవరో వీటిని వాడటం చాలా మేలు.
• బ్లడ్ థిన్నర్స్: మీకు ఇదివరకే DVT వచ్చి ఉంటే లేదా సర్జరర తర్వాత రిస్క్ ఎక్కువగా ఉంటే, డాక్టరర తక్కువ మోతాదులో రక్తాన్ని పల్చబరచఇ మందులు సూచిస్తారు.
• కాళ్లను ఎత్తులో ఉంచడం: పడుకున్నప్పుడు కాళ్ల కింద దిండు పెట్టుకుని గుండె కంటే 6 ఇంచుల ఎత్తోడం వల్ల రక్త ప్రవాహం సులభమవుతుంది.

4. జీవనశైలి మార్పులు (طرز زندگی میں تبدیلیاں)

• తగినంత నీరు త్రాగడం: శరీరంలో నీరు తగ్గితే (Dehydration) అవకాశం ఉంది. رانی 3-4 లీటర్ల నీరు త్రాగాలి.
  
• బరువు నియంత్రణ: ఊబకాయం వల్ల సిరలపై ఒత్తిడి పెరుగుదద. ఆరోగ్యకరమైన బరువును నిర్వహించడం వలఱంచడం ముప్పు తగ్గుతుంది.
  
• ధూమపానం మానేయండి: పొగత్రాగడం వల్ల రక్తనాళాలు దెబ్బంిి మరియు రక్తం గడ్డకట్టే స్వభావం పెరుఁదత.

ముగింపు:

"చికిత్స కంటే, నివారణ మేలు" అనే సామెత DVT విషయంలో అక్షరాల సత్యం. చిన్న చిన్న వ్యాయామాలు మరియు కదలివకద మీరు ఈ ప్రాణాంతక సమస్య నుండి బయటపడడవ.

మీ ఆరోగ్య సంరక్షణ గురించి ఏవైైనా సంరగ్య సంరక్షణ ہے نا؟ సహాయం చేయడానికి మేము సిద్దంగా ఉన్మనా! మా అనుభవంతులైన నిపుణుల సలహా కొరకు + 918065906165 కి కాల్ చేయగలరు.

مزید پڑھیں ڈیپ وین تھرومبوسس کی علامات، وجوہات اور علاج

اگر آپ کو مذکورہ بالا میں سے کوئی بھی ڈیپ وین تھرومبوسس نظر آتا ہے۔
کے ساتھ ملاقات کا وقت بک کرو حیدرآباد کا بہترین ویسکولر سرجن

ابھی ہمارے ماہرین سے مشورہ کریں۔