అడెనోమయోసిస్ : కారణాలు, లక్షణాలు, నిర్ధారణ, చికిత్స, జాగ్రత్తలు

1. అడెనోమయోసిస్ అంటే?

2.కారణాలు

3.లక్షణాలు

4.నిర్ధారణ

5. చికిత్స

6.జాగ్రత్తలు

నెలసరి (Periods) అనగానే సహజంగానే కొంత నొప్పి, అసౌకర్యం ఉండటం సాధారణం. కానీ, కొందరు మహిళలకు మాత్రం ఆ ఐదు రోజులూ నరకం లాంటి భరించలేని నొప్పిని, తీవ్రమైన రక్తస్రావాన్ని మిగులుస్తాయి. కేవలం పెయిన్ కిల్లర్స్ వేసుకుని, ‘ఇది మామూలు నొప్పే కదా’ అని చాలామంది సైలెంట్‌గా భరిస్తుంటారు. కానీ ఇలాంటి తీవ్రమైన ఇబ్బందుల వెనుక దాగి ఉండే ఒక ప్రధానమైన గర్భాశయ సమస్యే ‘అడెనోమయోసిస్’ (Adenomyosis). మహిళల జీవన నాణ్యతను తీవ్రంగా దెబ్బతీసే ఈ సమస్య గురించి చాలామందికి కనీస అవగాహన లేదు. అసలు అడెనోమయోసిస్ అంటే ఏమిటి? ఇది మహిళల ఆరోగ్యంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది? దీనికి పరిష్కారాలు ఏంటి? వంటి పూర్తి వివరాలు ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలుసుకుందాం.

అడెనోమయోసిస్ ప్రధాన కారణాలు మరియు సిద్ధాంతాలు (Main Causes & Theories)

అడెనోమయోసిస్ (Adenomyosis) కు కచ్చితమైన మరియు స్పష్టమైన కారణం ఏమిటన్నది వైద్యశాస్త్రంలో ఇప్పటికీ పూర్తిగా నిర్ధారించబడలేదు. అయితే, ఎండోమాయోమెట్రియల్ జంక్షన్ డిఫెక్ట్స్ (Endomyometrial Junction Defects) కారణంగా అడెనోమయోసిస్ వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంది.

1. కణజాలం చొచ్చుకుపోవడం (Invasive Tissue Growth):
గర్భాశయం లోపల ఉండాల్సిన ఎండోమెట్రియల్ కణజాలం (Endometrial tissue) ఏదైనా కారణం చేత గర్భాశయ కండరాల గోడ (Myometrium) లోకి చొచ్చుకుని పోవడం వల్ల ఈ సమస్య వస్తుందని వైద్యులు భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా గతంలో జరిగిన గర్భాశయ సర్జరీల వల్ల ఈ పొరల మధ్య ఉండే అడ్డుగోడ దెబ్బతినవచ్చు.

• ఉదాహరణకు: సిజేరియన్ (C-Section), అబార్షన్ తర్వాత చేసే D&C, లేదా ఫైబ్రాయిడ్స్ తొలగింపు సర్జరీల సమయంలో గర్భాశయంపై పడే గాయాల (Incisions) ద్వారా కణజాలం కండరాల్లోకి ప్రవేశించి అక్కడే పెరగడం ప్రారంభించవచ్చు.

2. తల్లి గర్భం దశలోనే ఏర్పడే లోపాలు (Developmental Origins):
కొంతమంది నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, అడెనోమయోసిస్ అనేది ఒక మహిళ పుట్టుకతోనే ప్రారంభం కావచ్చు. తల్లి గర్భంలో ఒక ఆడ శిశువు పిండం దశలో ఎదుగుతున్న సమయంలో, గర్భాశయం ఏర్పడే ప్రక్రియలో కొన్ని ఎండోమెట్రియల్ కణాలు పొరపాటున కండరాల పొరలో చిక్కుకుపోతాయి. యుక్తవయసు వచ్చి నెలసరి ప్రారంభమైన తర్వాత ఈ కణాలు యాక్టివ్ అవుతాయి.

3. ప్రసవ సమయంలో వాపు (Uterine Inflammation from Childbirth):
సాధారణ ప్రసవం (Normal Delivery) జరిగిన తర్వాత మొదటి కొన్ని రోజుల్లో గర్భాశయం లోపలి పొరలో తీవ్రమైన వాపు (Inflammation) ఏర్పడుతుంది. ఈ వాపు వల్ల గర్భాశయ లోపలి పొరకు (Endometrium), కండరాల గోడకు (Myometrium) మధ్య ఉండే సహజమైన సరిహద్దు (Boundary) బలహీనపడి లేదా దెబ్బతిని, కణాలు కండరాల్లోకి చొరబడతాయని ఒక సిద్ధాంతం చెబుతోంది.

4. మూలకణాల సిద్ధాంతం (Stem Cell Origins):
ఇది ఇటీవల జరిగిన పరిశోధనల్లో వెలుగులోకి వచ్చిన సిద్ధాంతం. ఎముక మజ్జ (Bone Marrow) లో ఉండే మూలకణాలు (Stem cells) రక్తప్రవాహం ద్వారా గర్భాశయ కండరాల్లోకి చేరుకుని, అక్కడ ఎండోమెట్రియల్ కణాలుగా రూపాంతరం చెందడం వల్ల అడెనోమయోసిస్ ఏర్పడుతుందని కొందరు శాస్త్రవేత్తలు విశ్వసిస్తున్నారు.

సమస్యను తీవ్రం చేసే / ప్రేరేపించే అంశాలు (Risk Factors & Triggers)
కారణం ఏదైనప్పటికీ, ఈ వ్యాధి పెరగడానికి కొన్ని అంశాలు రిస్క్ పెంచుతాయి:

• ఈస్ట్రోజెన్ హార్మోన్ ప్రభావం (Hormonal Influence): అడెనోమయోసిస్ అనేది పూర్తిగా హార్మోన్లపై ఆధారపడి పెరిగే సమస్య. మహిళల శరీరంలో ఉత్పత్తి అయ్యే ‘ఈస్ట్రోజెన్ (Estrogen)’ హార్మోన్ వల్లే కండరాల్లోకి చొరబడిన కణజాలం పెరుగుతుంది, రక్తాన్ని స్రవిస్తుంది. అందుకే ఈ సమస్య మెనోపాజ్ (Menopause) వచ్చే వరకు ఉండి, ఆ తర్వాత ఈస్ట్రోజెన్ హార్మోన్ ఉత్పత్తి తగ్గిపోగానే దానంతట అదే తగ్గిపోతుంది.
• వయసు (Age): ఈ సమస్య సాధారణంగా 30 నుండి 50 సంవత్సరాల వయసున్న మహిళల్లో, ముఖ్యంగా మెనోపాజ్‌కు దగ్గర పడుతున్న వారిలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
• పిల్లలు పుట్టి ఉండటం (Prior Childbirth): గర్భం దాల్చని మహిళల కంటే, కనీసం ఒక్కసారైనా గర్భం దాల్చి పిల్లలకు జన్మనిచ్చిన మహిళల్లోనే ఈ సమస్య ఎక్కువగా బయటపడుతుండటం గమనార్హం.

అడెనోమయోసిస్ లక్షణాలు

అడెనోమయోసిస్ (Adenomyosis) అనేది స్త్రీల గర్భాశయానికి సంబంధించిన ఒక ఆరోగ్య సమస్య. సాధారణంగా గర్భాశయం లోపల ఉండే పొరను “ఎండోమెట్రియం” (Endometrium) అంటారు. ఈ పొర కేవలం లోపల మాత్రమే ఉండకుండా, గర్భాశయ కండరాల గోడల (Myometrium) లోకి అసాధారణంగా చొచ్చుకుపోవడం వల్ల ఈ పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. దీనివల్ల గర్భాశయం వాచి, పరిమాణంలో పెద్దదవుతుంది.
కొంతమందిలో ఈ సమస్య ఉన్నప్పటికీ ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపించకపోవచ్చు (లేదా చాలా తేలికపాటి లక్షణాలు ఉంటాయి). కానీ ఎక్కువ శాతం మందిలో కింది విధంగా తీవ్రమైన లక్షణాలు కనిపిస్తాయి:

1.అధిక రక్తస్రావం (Heavy Menstrual Bleeding – Menorrhagia):

• నెలసరి (Periods) సమయంలో సాధారణం కంటే చాలా ఎక్కువ రక్తస్రావం జరుగుతుంది.
• ప్యాడ్‌లు లేదా టాంపోన్లను పదే పదే (గంటకోసారి లేదా రెండు గంటలకోసారి) మార్చాల్సి రావడం.
• రక్తస్రావం వారం రోజుల కంటే ఎక్కువ కాలం పాటు కొనసాగడం జరగవచ్చు.

2.తీవ్రమైన కడుపునొప్పి

 మరియు తిమ్మిర్లు (Severe Menstrual Cramps – Dysmenorrhea):

• ఋతుక్రమానికి ముందు మరియు ఆ సమయంలో భరించలేనంత తీవ్రమైన కడుపు నొప్పి వస్తుంది.
• ఈ నొప్పి పొడిచినట్లు లేదా కండరాలు తీవ్రంగా పట్టేసినట్లు ఉంటుంది. వయసు పెరుగుతున్న కొద్దీ ఈ నొప్పి మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉంది.

3.పెద్ద రక్తపు గడ్డలు పడటం (Passing Blood Clots):

• నెలసరి రక్తస్రావంలో పెద్ద పెద్ద రక్తపు గడ్డలు (Blood clots) బయటకు రావడం గమనించవచ్చు.

4.దీర్ఘకాలిక పెల్విక్ నొప్పి (Chronic Pelvic Pain):

• కేవలం నెలసరి సమయంలోనే కాకుండా, సాధారణ రోజుల్లో కూడా పొత్తికడుపు (కటి ప్రాంతం) ఎప్పుడూ బరువుగా, లాగుతున్నట్లు లేదా నొప్పితో కూడి ఉండటం.
  

5.పొత్తికడుపు ఉబ్బరం మరియు వాపు (Abdominal Bloating & Enlarged Uterus):

• గర్భాశయం తన సాధారణ పరిమాణం కంటే 2 నుండి 3 రెట్లు పెద్దదిగా మారడం వల్ల, పొత్తికడుపు ఉబ్బినట్లు లేదా
• గర్భవతిగా ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది.
  పొత్తికడుపు భాగాన్ని చేతితో నొక్కితే సున్నితత్వంగా (Tender to touch), నొప్పిగా అనిపించవచ్చు.
  

6.సంభోగం సమయంలో నొప్పి (Pain During Intercourse – Dyspareunia):

• సంభోగం సమయంలో అసౌకర్యం లేదా తీవ్రమైన నొప్పి కలగవచ్చు.
  

7.మూత్రాశయం మరియు ప్రేగులపై ఒత్తిడి:

• వాచిన గర్భాశయం పక్కనే ఉండే అవయవాలపై ఒత్తిడి తీసుకురావడం వల్ల తరచుగా మూత్రవిసర్జన చేయాల్సి రావడం లేదా మలబద్ధకం (Constipation) సమస్యలు తలెత్తడం.

పరోక్ష లక్షణం: రక్తహీనత (Anemia)
ప్రతి నెలా అధిక రక్తస్రావం జరగడం వల్ల శరీరంలో ఐరన్ స్థాయిలు పడిపోయి రక్తహీనత ఏర్పడుతుంది. దీనివల్ల కింది లక్షణాలు కనిపిస్తాయి:

• ఎప్పుడూ విపరీతమైన అలసట మరియు నీరసంగా ఉండటం.
  
• తలతిరగడం, కొద్దిపాటి పనికే శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది అనిపించడం, చర్మం పాలిపోవడం.
  

 ఈ లక్షణాలు ఉంటే ఏమాత్రం నిర్లక్ష్యం చేయకుండా
మా వైద్యనిపుణులను సంప్రదించండి!

అడెనోమయోసిస్‌ నిర్ధారణ

గతంలో అడెనోమయోసిస్‌ను కచ్చితంగా నిర్ధారించాలంటే గర్భాశయాన్ని తొలగించే సర్జరీ (Hysterectomy) చేసి, ఆ కణజాలాన్ని ల్యాబ్‌లో పరీక్షించేవారు. కానీ, ప్రస్తుత ఆధునిక వైద్య పరిజ్ఞానం వల్ల ఎలాంటి సర్జరీ అవసరం లేకుండానే నాన్-ఇన్వాసివ్ పద్ధతుల్లో (శరీరానికి కోత లేకుండా) దీన్ని అత్యంత కచ్చితత్వంతో నిర్ధారిస్తున్నారు.
గైనకాలజిస్ట్‌లు అడెనోమయోసిస్‌ను నిర్ధారించడానికి అనుసరించే 6 దశల ప్రక్రియ వివరంగా:

1. లక్షణాల విశ్లేషణ మరియు వైద్య చరిత్ర (Medical History)
ముందుగా డాక్టర్ మీ నెలసరి (Periods) గురించి వివరంగా ప్రశ్నలు అడుగుతారు:

• రక్తస్రావం ఎన్ని రోజులు జరుగుతుంది? రోజుకు ఎన్ని ప్యాడ్లు మారుస్తున్నారు?
• రక్తపు గడ్డలు పడుతున్నాయా? వాటి సైజు ఎంత ఉంటుంది?
• నొప్పి ఎప్పుడు మొదలవుతుంది? (నెలసరికి ముందా, ఆ సమయంలోనా, లేదా ఎప్పుడూ ఉంటుందా?)
• మీకు గతంలో ఏవైనా గర్భాశయ సర్జరీలు (సి-సెక్షన్, డి అండ్ సి – D&C) జరిగాయా?

2. శారీరక పెల్విక్ పరీక్ష (Pelvic Examination)
డాక్టర్ తమ చేతులతో మీ పెల్విక్ భాగాన్ని పరీక్షించి గర్భాశయం యొక్క స్థితిని అంచనా వేస్తారు. అడెనోమయోసిస్ ఉన్నవారిలో గర్భాశయం కింది లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది:

• సాధారణం కంటే 2 నుంచి 3 రెట్లు పెద్దదిగా ఉంటుంది.
• గట్టిగా కాకుండా చాలా మెత్తగా, స్పాంజ్ లాగా (వైద్య పరిభాషలో దీన్ని ‘Boggy Uterus’ అంటారు) ఉంటుంది.
• డాక్టర్ చేతితో నొక్కినప్పుడు ఆ ప్రాంతంలో తీవ్రమైన సున్నితత్వం, నొప్పి (Tender) తెలుస్తుంది.

3. ట్రాన్స్‌వెజినల్ అల్ట్రాసౌండ్ (Transvaginal Ultrasound – TVS)
ఇది అడెనోమయోసిస్ నిర్ధారణలో మొదటి మరియు అత్యంత ముఖ్యమైన పరీక్ష. పొట్ట పైభాగం నుంచి చేసే సాధారణ స్కానింగ్ కంటే, యోని (Vagina) ద్వారా చేసే ఈ ‘టీవీఎస్ స్కాన్’ గర్భాశయాన్ని చాలా స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.
ఈ స్కాన్‌లో డాక్టర్లు ఏమి గమనిస్తారంటే:

• గర్భాశయంలో మార్పులు (Asymmetrical thickening): గర్భాశయం వెనుక గోడ కంటే ముందు గోడ, లేదా ముందు గోడ కంటే వెనుక గోడ అసాధారణంగా మందంగా ఉండటం.
  
• కండరాల్లో బుడగలు (Myometrial Cysts): గర్భాశయ కండరాల పొరలో చిన్న చిన్న నీటి బుడగలు లేదా రక్తంతో నిండిన చిన్న కుహరాలు కనిపించడం.
  
• వెనీషియన్ బ్లైండ్ అప్పియరెన్స్ (Venetian Blind pattern): స్కానింగ్ చిత్రంలో నిలువు వరుసల్లో నీడల్లాంటి చారలు కనిపించడం (ఇది అడెనోమయోసిస్‌కు క్లాసిక్ సంకేతం).

4. ఎమ్‌ఆర్‌ఐ స్కాన్ (Pelvic MRI Scan)
అల్ట్రాసౌండ్ ద్వారా స్పష్టత రానప్పుడు, లేదా అడెనోమయోసిస్‌తో పాటు ‘ఫైబ్రాయిడ్లు’ (Fibroids) కూడా ఉన్నట్లు అనుమానం వస్తే డాక్టర్లు MRI స్కాన్ సూచిస్తారు. దీన్ని నిర్ధారించడానికి ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న అత్యుత్తమ పరీక్ష ఇదే.

• గర్భాశయ లోపలి పొరకు (Endometrium), కండరాల పొరకు (Myometrium) మధ్య ‘జంక్షనల్ జోన్’ (Junctional Zone) అనే సన్నని సరిహద్దు ఉంటుంది.
• ఆరోగ్యకరమైన స్త్రీలలో ఈ జంక్షనల్ జోన్ మందం 5 మి.మీ లోపు ఉంటుంది. MRI స్కాన్‌లో ఈ మందం 12 మి.మీ (mm) కంటే ఎక్కువ ఉంటే, వారికి నూటికి నూరుశాతం అడెనోమయోసిస్ ఉన్నట్లు డాక్టర్లు నిర్ధారిస్తారు.

5. ఎండోమెట్రియల్ బయాప్సీ (Endometrial Biopsy)
ఈ పరీక్ష ద్వారా అడెనోమయోసిస్‌ను నేరుగా గుర్తించలేము. కానీ, అధిక రక్తస్రావానికి కారణం గర్భాశయ క్యాన్సర్ లేదా హార్మోన్ల అసమతుల్యత (Endometrial hyperplasia) కాదని రూల్ అవుట్ చేయడానికి గర్భాశయ లోపలి పొర నుంచి చిన్న కణజాలాన్ని తీసి ల్యాబ్‌కు పంపుతారు.

6. హిస్టోపాథాలజీ (Histopathology – 100% తుది నిర్ధారణ)
పైన చెప్పుకున్న పరీక్షలన్నీ సమస్య ‘ఉన్నట్లు’ చూపిస్తాయి. కానీ వైద్యశాస్త్రం ప్రకారం ఇది అడెనోమయోసిస్ అని 100% కచ్చితంగా ముద్ర వేసేది సర్జరీ తర్వాత మాత్రమే. తీవ్రమైన లక్షణాల వల్ల ఎవరైనా మహిళకు గర్భాశయాన్ని తొలగించే ఆపరేషన్ (Hysterectomy) చేసిన తర్వాత, ఆ గర్భాశయాన్ని పాథాలజీ ల్యాబ్‌లో మైక్రోస్కోప్ కింద పెట్టి చూసినప్పుడు మాత్రమే అసలు నిర్ధారణ జరుగుతుంది. (అయితే కేవలం నిర్ధారణ కోసం ఎవరికీ సర్జరీ చేయరు, చికిత్స ప్రారంభించడానికి అల్ట్రాసౌండ్/ఎంఆర్ఐ నివేదికలు సరిపోతాయి).

అడెనోమయోసిస్ చికిత్స

అడెనోమయోసిస్ చికిత్స అనేది “అందరికీ ఒకే మందు” అనేలా ఉండదు. గైనకాలజిస్ట్‌లు ప్రధానంగా నాలుగు అంశాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని రోగికి ఏ చికిత్స ఇవ్వాలనేది నిర్ణయిస్తారు:

1. మహిళ ప్రస్తుత వయసు.
2. భవిష్యత్తులో పిల్లలు కావాలనుకుంటున్నారా? లేదా కుటుంబ నియంత్రణ పూర్తయిందా?
3. లక్షణాల తీవ్రత (నొప్పి, రక్తస్రావం రోజువారీ జీవితాన్ని ఎంతలా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి?).
4. వారు మెనోపాజ్ (నెలసరి శాశ్వతంగా ఆగిపోయే దశ)కు ఎంత దగ్గరగా ఉన్నారు?
   ఈ అంశాల ఆధారంగా చికిత్సను 4 దశలుగా విభజించవచ్చు:

1. మందులతో ప్రాథమిక చికిత్స (Medical Management)
లక్షణాలు మరీ తీవ్రంగా లేనప్పుడు, కేవలం నెలసరి రోజుల్లో మాత్రమే ఇబ్బంది ఉన్నప్పుడు డాక్టర్లు వీటిని సూచిస్తారు:

• నొప్పి నివారణ మందులు (NSAIDs): ఐబుప్రొఫెన్ (Ibuprofen) లేదా మెఫెనామిక్ యాసిడ్ వంటివి. ఇవి గర్భాశయ కండరాల సంకోచాలను తగ్గించి నొప్పిని, కొంతవరకు రక్తస్రావాన్ని తగ్గిస్తాయి. వీటిని నెలసరి మొదలవడానికి 1 లేదా 2 రోజుల ముందు నుంచే వేసుకోవాలి.
  
• నాన్-హార్మోనల్ మందులు: ట్రానెక్సామిక్ యాసిడ్ (Tranexamic acid) లాంటివి. ఇవి హార్మోన్లతో సంబంధం లేకుండా కేవలం అధిక రక్తస్రావాన్ని (Heavy bleeding) అదుపు చేస్తాయి.

2. హార్మోన్ల చికిత్స (Hormonal Therapies)
అడెనోమయోసిస్ అనేది శరీరంలోని ‘ఈస్ట్రోజెన్’ హార్మోన్ వల్ల పెరిగే సమస్య. కాబట్టి హార్మోన్లను అదుపు చేయడం ద్వారా ఈ సమస్యను కట్టడి చేస్తారు:

• హార్మోన్ల ఐయూడీ (Hormonal IUD – ‘Mirena’): సర్జరీ లేకుండా అడెనోమయోసిస్‌ను దీర్ఘకాలం పాటు అదుపు చేయడానికి ప్రస్తుతం వైద్యశాస్త్రంలో ఇదే అత్యుత్తమ పద్ధతి. గర్భాశయంలో అమర్చే ఈ చిన్న ‘T’ ఆకారపు పరికరం రోజూ కొద్ది మొత్తంలో లెవోనార్జెస్ట్రెల్ అనే హార్మోన్‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఇది గర్భాశయ లోపలి పొరను పలచబరిచి, తీవ్రమైన రక్తస్రావాన్ని మరియు నొప్పిని అద్భుతంగా తగ్గిస్తుంది. ఇది 5 ఏళ్ల పాటు పనిచేస్తుంది.
• గర్భనిరోధక మాత్రలు (Birth Control Pills): ఈస్ట్రోజెన్-ప్రొజెస్టిన్ కలిసిన మాత్రలు వాడటం వల్ల నెలసరి సైకిల్ క్రమబద్ధం అవ్వడమే కాకుండా, రక్తస్రావం తగ్గుతుంది.
• GnRH అగోనిస్ట్‌లు (లుప్రోన్ లాంటి ఇంజెక్షన్లు): ఇవి అండాశయాలు ఈస్ట్రోజెన్‌ను ఉత్పత్తి చేయకుండా పూర్తిగా ఆపేసి శరీరంలో ‘తాత్కాలిక మెనోపాజ్‘ స్థితిని సృష్టిస్తాయి. దీనివల్ల వాచిన గర్భాశయం ముడుచుకుపోయి సాధారణ సైజుకు వస్తుంది. అయితే ఎముకలు అరిగిపోవడం వంటి సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ ఉంటాయి కాబట్టి వీటిని 3 నుంచి 6 నెలలకు మించి వాడరు (సాధారణంగా ఏదైనా సర్జరీకి ముందు గర్భాశయం సైజు తగ్గించడానికి దీన్ని వాడతారు).

3. నాన్-సర్జికల్ అధునాతన పద్ధతులు (Minimally Invasive)

పిల్లలు పుట్టిన తర్వాత మరియు ఇకపై పిల్లలను కనే ఉద్దేశం లేకపోయినా గర్భాశయాన్ని తీయించుకోవడం ఇష్టం లేనివారికి ఈ పద్ధతులలో చికిత్స చేయవచ్చు.

• గర్భాశయ ధమనుల ఎంబోలైజేషన్ (Uterine Artery Embolization – UAE): రేడియాలజిస్ట్‌లు తొడ భాగం నుంచి ఒక చిన్న ట్యూబ్ ద్వారా గర్భాశయానికి రక్తాన్ని సరఫరా చేసే రక్తనాళాల్లోకి చిన్న చిన్న కణాలను పంపి బ్లాక్ చేస్తారు. రక్తం, ఆక్సిజన్ అందకపోవడం వల్ల అడెనోమయోసిస్ కణజాలం దానంతట అదే కుంచించుకుపోతుంది.
  
• MRgFUS (MRI-guided Focused Ultrasound): ఎమ్‌ఆర్‌ఐ స్కాన్ ద్వారా అడెనోమయోసిస్ ఉన్న భాగాన్ని కచ్చితంగా గుర్తించి, శరీరంపై ఎలాంటి కోత లేకుండా బయట నుంచే అధిక తీవ్రత ఉన్న ‘అల్ట్రాసౌండ్ తరంగాల’ ద్వారా ఆ కణజాలాన్ని వేడి చేసి కాల్చేస్తారు.

4. శస్త్రచికిత్సలు (Surgical Treatments)
మందులు, హార్మోన్లు ఏవీ పనిచేయనప్పుడు చివరి ఆప్షన్ సర్జరీ:

• అడెనోమయోమెక్టమీ (Adenomyomectomy): గర్భాశయాన్ని అలాగే ఉంచి, కేవలం అడెనోమయోసిస్ ఉన్న భాగాన్ని మాత్రమే కోసి తొలగించడం. భవిష్యత్తులో పిల్లలు కనాలి అనుకునే మహిళలకు ఇది చేస్తారు. అయితే ఈ కణజాలం గర్భాశయ కండరాల్లో ఎక్కడపడితే అక్కడ కలిసిపోయి ఉంటుంది కాబట్టి, దీన్ని వేరు చేయడం సర్జన్లకు చాలా కష్టమైన ప్రక్రియ.

• గర్భాశయ తొలగింపు (Hysterectomy – 100% శాశ్వత పరిష్కారం): అడెనోమయోసిస్‌కు ఏకైక మరియు శాశ్వత పరిష్కారం గర్భాశయాన్ని పూర్తిగా తొలగించడమే. పిల్లలు పుట్టడం పూర్తయిన మహిళలకు, నొప్పుల వల్ల జీవితం నరకప్రాయంగా మారినప్పుడు డాక్టర్లు దీన్ని చేస్తారు. గర్భాశయంతో పాటు అండాశయాలను (Ovaries) తొలగించాల్సిన అవసరం సాధారణంగా ఉండదు, కాబట్టి సర్జరీ తర్వాత హార్మోన్ల సమస్యలు రావు.

ప్రకృతి ఇచ్చే సహజ పరిష్కారం: మహిళకు 50 ఏళ్ల వయసు దరిదాపుల్లో మెనోపాజ్ రాగానే శరీరంలో ఈస్ట్రోజెన్ స్థాయిలు పడిపోతాయి. దాంతో అడెనోమయోసిస్ అనేది దానంతట అదే శాశ్వతంగా తగ్గిపోతుంది. కాబట్టి 46-48 ఏళ్ల వయసులో ఈ సమస్య బయటపడితే, డాక్టర్లు పెద్ద సర్జరీలు చేయకుండా మెనోపాజ్ వచ్చే వరకు ఐయూడీ (Mirena) లేదా మందులతోనే నెట్టుకొచ్చేలా ప్లాన్ చేస్తారు.

అడెనోమయోసిస్ రాకుండా తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు

ఇక్కడ మనం తెలుసుకోవాల్సిన ఒక కఠినమైన నిజం ఏమిటంటే—”అడెనోమయోసిస్ రాకుండా 100% నిరోధించడం సాధ్యం కాదు.”
ఎందుకంటే ఇది స్త్రీల శరీరంలో సహజంగా జరిగే ఋతుక్రమం, ప్రసవం మరియు హార్మోన్ల మార్పులతో ముడిపడి ఉండే సమస్య. అయితే, ఈ సమస్య వచ్చే అవకాశాలను (Risk factors) గణనీయంగా తగ్గించుకోవడానికి, ఒకవేళ కణజాలం మారడం మొదలైనా అది తీవ్రమైన అడెనోమయోసిస్‌గా మారకుండా ఆపడానికి కింది జాగ్రత్తలు పాటించాలి:

1. గర్భాశయానికి గాయాలు కాకుండా చూసుకోవడం (Preventing Uterine Trauma)
అడెనోమయోసిస్ రావడానికి అతిపెద్ద కారణం గర్భాశయ గోడల లోపలి పొరకు (Endometrium) గాయమవ్వడం.

• అనవసరమైన D&Cలు నివారించండి: అబార్షన్ అయినప్పుడు లేదా ఇతర కారణాల వల్ల గర్భాశయాన్ని శుభ్రం చేసే ‘డి అండ్ సి’ (Dilation and Curettage) ప్రక్రియను పదే పదే చేయించుకోకూడదు. ఈ ప్రక్రియలో వాడే పరికరాల వల్ల లోపలి పొర గీసుకుపోయి, కండరాల్లోకి చొచ్చుకుపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది.
• సి-సెక్షన్లపై అవగాహన: వైద్యపరమైన అత్యవసర పరిస్థితి ఉంటే తప్ప, కేవలం ముహూర్తాల కోసమో లేదా నొప్పులు భరించలేకనో సిజేరియన్ (C-Section) ఎంచుకోకూడదు. సాధ్యమైనంత వరకు ‘నార్మల్ డెలివరీ’కే ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. గర్భాశయానికి పడే కోత మరియు కుట్ల ద్వారా ఎండోమెట్రియల్ కణాలు కండరాల పొరలోకి ప్రవేశిస్తాయి.

2. ఈస్ట్రోజెన్ హార్మోన్‌ను అదుపులో ఉంచుకోవడం (Estrogen Control)
అడెనోమయోసిస్ అనేది “ఈస్ట్రోజెన్” హార్మోన్ ఆధారంగా పెరిగే సమస్య. ఈ హార్మోన్ మోతాదు మించకుండా చూసుకోవాలి:

• సరైన బరువు (Healthy BMI): శరీరంలో కొవ్వు కణాలు (Fat cells) ఎంత ఎక్కువగా ఉంటే, ఈస్ట్రోజెన్ ఉత్పత్తి అంత పెరుగుతుంది. అధిక బరువు ఉన్నవారిలో ఈ సమస్య వచ్చే రిస్క్ 40% ఎక్కువ. కాబట్టి బరువును అదుపులో ఉంచుకోవాలి.
  
• ప్లాస్టిక్ నివారించడం : ప్లాస్టిక్ బాటిళ్లలో నీళ్లు తాగడం, ప్లాస్టిక్ బాక్సుల్లో వేడి ఆహారం పెట్టుకోవడం వల్ల ‘జెనోఈస్ట్రోజెన్స్’ (Xenoestrogens – ప్లాస్టిక్ నుండి విడుదలయ్యే రసాయనాలు) శరీరంలోకి చేరి ఈస్ట్రోజెన్ లాగా ప్రవర్తిస్తాయి. స్టీలు, గాజు లేదా సిరామిక్ పాత్రలు వాడటం సురక్షితం.
  
• కాలేయ ఆరోగ్యం (Liver Care): శరీరంలో పని పూర్తయిన పాత ఈస్ట్రోజెన్‌ను విడగొట్టి బయటకు పంపే బాధ్యత కాలేయానిది. కాలేయం మందకొడిగా పనిచేస్తే ఈస్ట్రోజెన్ శరీరంలోనే నిలిచిపోతుంది. కాబట్టి కాలేయాన్ని దెబ్బతీసే ఆల్కహాల్, విపరీతమైన నూనె పదార్థాలకు దూరంగా ఉండాలి.

3. ‘యాంటీ-ఇన్‌ఫ్లమేటరీ’ జీవనశైలి (Anti-inflammatory Lifestyle)
అడెనోమయోసిస్ అనేది గర్భాశయం వాచేలా చేసే (Inflammatory) వ్యాధి. కాబట్టి శరీరంలో వాపును తగ్గించే ఆహారం తీసుకోవాలి:

• తినాల్సినవి: ఒమేగా-3 ఫ్యాటీ యాసిడ్లు పుష్కలంగా ఉండే అవిసె గింజలు (Flaxseeds), వాల్‌నట్స్, సబ్జా గింజలు, ఆకుపచ్చని కూరగాయలు, పసుపు మరియు తాజా పండ్లు. ఇవి గర్భాశయ కండరాల వాపును అణచివేస్తాయి.
  
• తగ్గించాల్సినవి: మైదాతో చేసిన బేకరీ ఫుడ్స్, రిఫైండ్ ఆయిల్స్, అధిక చక్కెరలు, ప్రాసెస్ చేసిన మాంసం (Processed meats). ఇవి శరీరంలో ఇన్ఫ్లమేషన్‌ను అమాంతం పెంచుతాయి.

4. హార్మోన్ల సమతుల్యత కోసం నియమాలు

• తల్లిపాలు ఇవ్వడం (Extended Breastfeeding): ప్రసవం తర్వాత బిడ్డకు కనీసం ఏడాది పాటు పాలివ్వడం వల్ల, ఆ సమయంలో మహిళ శరీరంలో అండోత్సర్గం (Ovulation) ఆగిపోయి ఈస్ట్రోజెన్ స్థాయిలు తక్కువగా ఉంటాయి. ఇది గర్భాశయానికి అద్భుతమైన విశ్రాంతిని ఇస్తుంది.
  
• శారీరక వ్యాయామం: రోజూ 30 నిమిషాల పాటు నడక లేదా యోగా చేయడం వల్ల కటి ప్రాంతానికి (Pelvic area) రక్తప్రసరణ మెరుగై, పెల్విక్ కండరాలు దృఢంగా మారతాయి. ఇది రుతుక్రమ నొప్పులను రాకుండా అడ్డుకుంటుంది.

5. నెలసరి నొప్పులను “నార్మల్” అనుకోవద్దు!
మన దగ్గర చాలామంది మహిళలు “నెలసరి వస్తే కడుపునొప్పి రావడం సహజమేలే” అని ఏళ్ల తరబడి భరిస్తుంటారు.

ఒక సాధారణ పెయిన్ కిల్లర్ వేసుకున్నా తగ్గని నొప్పి వస్తున్నా, లేదా ప్యాడ్లు తడిసిపోయేంత ఓవర్ బ్లీడింగ్ అవుతున్నా దాన్ని సహజం అనుకోకూడదు. తొలిదశలోనే (గర్భాశయం ఇంకా సాధారణ సైజులో ఉన్నప్పుడే) డాక్టర్‌ను కలిసి చిన్నపాటి హార్మోన్ల చికిత్స తీసుకుంటే, అది గర్భాశయం మొత్తం వాచిపోయే (Bulky Uterus) దాకా వెళ్లకుండా అక్కడికక్కడే ఆగిపోతుంది.

“అడెనోమయోసిస్ (Adenomyosis) సమస్యను నిర్లక్ష్యం చేయడం వలన దీర్ఘకాలిక కటి నొప్పి (Pelvic pain), తీవ్రమైన రక్తహీనత మరియు భవిష్యత్తులో సంతానలేమి వంటి తీవ్ర సమస్యలకు దారి తీయవచ్చు. నెలసరి సమయంలో భరించలేని నొప్పి, అతిగా రక్తస్రావం కావడం (రక్తపు గడ్డలు పడటం), లేదా నెలసరి పూర్తయిన తర్వాత కూడా నొప్పులు వేధించడం లాంటి లక్షణాలు గమనిస్తే ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకండి. మెరుగైన వైద్యం మరియు అనుభవజ్ఞులైన గైనకాలజిస్ట్ సలహా కోసం వెంటనే  +918065906165 కు కాల్ చేయగలరు.”

అడెనోమయోసిస్ సమస్యను నిర్లక్ష్యం చేయడం వలన దీర్ఘకాలిక పెల్విక్ నొప్పి , తీవ్రమైన రక్తహీనత మరియు భవిష్యత్తులో సంతానలేమి వంటి తీవ్ర సమస్యలకు దారి తీయవచ్చు. నెలసరి సమయంలో భరించలేని నొప్పి, అతిగా రక్తస్రావం కావడం (రక్తపు గడ్డలు పడటం), లేదా నెలసరి పూర్తయిన తర్వాత కూడా నొప్పులు వేధించడం లాంటి లక్షణాలు గమనిస్తే ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకండి. మెరుగైన వైద్యం మరియు అనుభవజ్ఞులైన గైనకాలజిస్ట్ సలహా కోసం వెంటనే కాల్ చేయగలరు.